بررسی واکنش ژنوتیپ های منتخب گندم و لاین های مربوط به آزمایش های یکنواخت مقایسه عملکرد مقدماتی و پیشرفته هم اقلیم کشور نسبت به لکه برگی سپتوریایی در سال زراعی ‭92-1391‬

بررسی واکنش ژنوتیپ های گندم نسبت به عوامل بیماری زا و انتخاب لاین های مقاوم یکی از اساسی ترین مولفه ها در تدوین برنامه های موفق اصلاح برای مقاومت به بیماری می باشد. در این پژوهش واکنش ‮‭585‬ ژنوتیپ گندم مربوط به آزمایش های یکنواخت مقایسه عملکرد مقدماتی ‭(PRWYT) ‬و پیشرفته ‭(ARWYT) ‬اقلیم های چهارگانه کشور، لاینها و ارقام انتخابی از مواد اصلاحی بخش تحقیقات غلات در سال زراعی ‮‭92‬-،‮‭1391‬ مواد مربوط به خزانه-های بین المللی سیمیت و ارقام افتراقی گندم نسبت به لکه برگی سپتوریایی در مرحله گیاه کامل با آلودگی مصنوعی در شرایط مزرعه ای گرگان و دزفول مورد ارزیابی قرار گرفت. کاشت بذر به صورت خطی روی دو خط یک متری به فاصله ‮‭30‬ سانتی متر انجام گردید. جهت تسهیل در توسعه بیماری در اطراف خزانه و به ازای هر ‮‭20‬ شماره بذر رقم شاهد محلی حساس (تجن در گرگان و داراب2 در دزفول) کشت شد. آلودگی مصنوعی خزانه در مرحله پنجه زنی با پراکنده کردن بقایای گیاهی آلوده جمع آوری شده از سال قبل و از مرحله پنجه زنی تا ظهور برگ پرچم در سه نوبت با مایه زنی سوسپانسیون ‮‭106‬ اسپور در هر میلی لیتر انجام گردید. شدت بیماری قبل از رسیدن دانه و زمانی که حداقل 4 برگ از هر بوته گندم زنده و سبز بودند، با ارزیابی واکنش ژنوتیپ ها در مقیاس دو رقمی ‮‭00-99‬ به روش ساری و پرسکات تغییر یافته توسط ایال و همکاران صورت گرفته و مواد در گروه های مصون (‮‭00‬)، بسیارمقاوم (‮‭11-14‬)، مقاوم (‮‭15-34‬)، نیمه مقاوم (‮‭35-44‬)، نیمه حساس (‮‭45-64‬)، حساس (‮‭65-84‬) و بسیارحساس (‮‭85-99‬) قرار گرفتند. نتایج حاصل از ارزیابی واکنش ژنوتیپ های مختلف گندم نسبت به لکه برگی سپتوریایی ضمن تایید وجود اختلاف در پرآزاری جدایه های قارچی گرگان و دزفول، و متفاوت بودن ژنوتیپ های گندم مورد بررسی از نظر واکنش مقاومت نشان داد که به ترتیب در گرگان ،‮‭23 14‬ و ‮‭63‬ درصد، و در دزفول ،‮‭4 41‬ و ‮‭55‬ درصد ژنوتیپ ها مصون، نیمه حساس و حساس به بیماری می باشند. با استفاده از نتایج این پژوهش، ژنوتیپ های گندم که در هر دو منطقه از مقاومت قابل قبولی برخوردار بودند، توسط به نژادگران جهت ورود به مراحل بعدی به نژادی یا معرفی رقم انتخاب شدند. واژه های کلیدی: سپتوریوز برگی، ارزیابی مقاومت، برنامهصهای به نژادی، ‭Zymoseptoria tritici‬، ‭Mycosphaerella graminicola‬، ‭Septoria tritici