بررسی اثر تنش خشکی بر شاخص های جوانه زنی و خصوصیات مرتبط با استقرار گیاهچه در ‭24 ‬رقم و لاین کلزا به منظور گزینش ارقام متحمل

در این بررسی با هدف غربالگری و ازریابی اثر تنش خشکی بر شاخص های جوانه زنی و خصوصیات مرتبط با استقرار گیاهچه ها در ‮‭24‬ رقم و لاین کلزا جهت انتخاب ارقام متحمل در این مرحله، آزمایشی به صورت گلدانی در گلخانه پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی در سال ‮‭1390‬ انجام شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار با ‮‭24‬ ژنوتیپ کلزا (‮‭13‬ رقم و ‮‭11‬ لاین دابل هاپلویید) در چهار شیب رطوبتی وزنی خاک شامل ،‮‭80‬ ،‮‭30 50‬ و ‮‭20‬ درصد ظرفیت زراعی انجام شد. نتایج نشان داد که اثر تیمار درصد رطوبت وزنی خاک بر تمامی صفات مورد ارزیابی در سطح آماری معنی دار بود و کاهش رطوبت خاک از ‮‭50‬ درصد ظرفیت زراعی به ‮‭20‬ درصد ظرفیت زراعی سبب کاهش میانگین درصد جوانه زنی از ‮‭94/3‬ به ‮‭82/7‬ درصد شد. همچنین در بین ژنوتیپ های مورد بررسی تفاوت معنی داری از نظر درصد جوانه زنی، متوسط زمان لازم برای جوانه زنی، متوسط جوانه زنی روزانه، شاخص قدرت گیاهچه، ضریب سرعت جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، طول ساقه چه، طول ریشه-چه، طول کوتیلدون، عرض کوتیلدون و نسبت ریشه چه به ساقه چه در واکنش به سطوح مختلف رطوبت خاک مشاهده شد. همچنین ژنوتیپ های مورد بررسی در این آزمایش واکنش های متفاوتی به سطوح مختلف رطوبتی خاک نشان دادند و ارقام ‮‭2005‬ ‭GKH ‬و ‭Opera ‬در تیمارهای ‮‭30‬ و ‮‭20‬ درصد ظرفیت زراعی از نظر اکثر صفات مورد بررسی برتر از سایرین بودند. نتایج تجزیه خوشه ای ژنوتیپ های مورد بررسی را به چهار گروه مختلف تقسیم نمود و ارقام ‭GKH ‬‮‭2005‬، ‭Opera ‬و ‭Okapi ‬در گروه جداگانه ای به عنوان ارقام متحمل قرار گرفتند. تجزیه به مولفه های اصلی نیز ژنوتیپ های مورد بررسی را به چهار گروه متحمل (گروه اول)، نیمه متحمل (گروه دوم)، نیمه حساس (گروه سوم) و حساس (گروه چهارم) به خشکی طبقه بندی کرد. ژنوتیپ های موجود در گروه اول (متحمل به خشکی) از بیشترین درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی، متوسط جوانه زنی روزانه، شاخص قدرت گیاهچه و طول ساقه چه برخوردار بودند. ژنوتیپ های گروه سوم (نیمه حساس به خشکی) بیشترین طول ریشه چه، طول و عرض کوتیلدون، نسبت طولی ریشه چه به ساقه چه و نیز متوسط زمان لازم بالایی برای جوانه زنی داشتند. همچنین، ژنوتیپ های موجود در گروه چهارم (حساس به خشکی) از کمترین سرعت جوانه زنی روزانه برخوردار بودند، درحالی که ژنوتیپ های موجود در گروه دوم (نیمه متحمل به خشکی) ضریب سرعت جوانه زنی بالایی داشتند. کلمات کلیدی: تجزیه خوشه ای، تیمارهای رطوبتی، درصد جوانه زنی، سرعت جوانه زنی