محلول پاشی سولفات روی و سولفات آهن بر عملکرد و اجزا عملکرد کلزا در استان فارس

ضرورت تولید گیاهان روغنی در ایران از اولویت های مهم اساسی و مدیریتی محسوب می شود. پایین بودن میانگین عملکرد کلزا، علاوه بر مسایل محیطی و مدیریتی به دلیل مصرف نامتعادل کودهای شیمیایی و به خصوص نادیده گرفتن نقش عناصر کم مصرف از جمله روی و آهن در برنامه توصیه کودی می باشد. با توجه به بروز خشکسالی های اخیر نقش تغذیه بهینه در کاهش عوارض خشکی شدیدا احساس می شود. بدلیل ‭pH ‬قلیایی مصرف خاکی عناصر کم مصرف آهن و روی منجر به تثبیت فرم کربناتی این عناصر خواهد شد. محلول پاشی این عناصر به عنوان یک راه حل جایگزین می تواند مورد نظر قرار بگیرد. آزمایش در استان فارس در مزرعه ای واقع در مرودشت با میزان آهن و روی آن به ترتیب ‮‭4/6‬ و ‮‭0/42‬ میلی گرم در کیلوگرم خاک که کمتر از حد بحرانی بود به اجرا گذاشته شد. این بررسی بصورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و درسه تکرار به مدت یک سال به اجرا گذاشته شد. رقم غالب مورد استفاده در منطقه در این آزمایش طلایه بود. کودهای سولفات آهن و سولفات روی به صورت محلولپاشی در غلظت های ( صفر، 2 در هزار، 4 در هزار، 6 در هزار و ترکیب این کودها) در سه نوبت فاز 3 کد ،‮‭32‬ طویل شدن ساقه و مشاهده دومین میانگره و فاز 3 کد ،‮‭39‬ مشاهده نهمین میانگره به بعد و فاز 5 کد ،‮‭51‬ قبل از ظهور جوانه گل انجام شد. فاکتورهای زراعی مانند غلظت روی وآهن در برگ گیاه، ارتفاع بوته درزمان برداشت، تعداد خورجین در بوته ، وزن خورجین، تعداد دانه در خورجین، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک ،عملکرد دانه، شاخص برداشت، درصد روغن، عملکردروغن، جذب کل روی وآهن اندازه گیری شد. تجزیه و تحلیل های آماری نتایج حاصل از این تحقیق با استفاده از نرم افزار ‭MSTATC‬، مقایسه میانگین ها توسط آزمون دانکن و رسم نمودارها با استفاده از نرم افزار ‭Excel ‬انجام شد. اثر تیمارهای آزمایشی در سطح یک درصد آماری بر تعداد دانه در خورجین وهمچنین تعداد خورجین در بوته معنی دار بود. در حالی که اثر متقابل آهن وروی برخصوصیات فوق از لحاظ آماری معنی دار نبود. اثر محلول پاشی سولفات آهن و سولفات روی بر ارتفاع بوته از نظر آماری معنی دار نبود. اثر تیمارهای مختلف آزمایش بر وزن هزار دانه در سطح %1 معنی دار شد. اثر تیمارهای مختلف آزمایش بر عملکرد دانه وعملکرد بیولوژیک در سطح %1 معنی دارشد در حالیکه در مورد شاخص برداشت هیچگونه اختلاف آماری مشاهده نشد. اگر چه اثر تیمارهای آزمایش بر در صد روغن معنی دار نبود اما به دلیل افزایش عملکرد دانه، عملکرد روغن دانه افزایش یافت. با توجه به اثر مثبت محلول پاشی سولفات آهن و سولفات روی در افزایش عملکرد دانه و متعاقبا به صورت غیر مستقیم بر عملکرد روغن دانه در خاک هایی که غلظت آهن و روی کمتر از حد بحرانی می باشد، محلول پاشی عناصر ضروری فوق توصیه می گردد. واژه های کلیدی: روغن، سولفات آهن، سولفات روی، عملکرد، کلزا