ارزیابی لاین های پیشرفته و امیدبخش گندم نان اقلیم گرم و مرطوب شمال کشور نسبت به ‭Pyrenophora tritici-repentis ‬عامل بیماری لکه خرمایی

در این تحقیق مقاومت لاینهای پیشرفته و امیدبخش گندم نان اقلیم گرم و مرطوب شمال کشور نسبت به قارچ ‭P. tritici-repentis ‬عامل بیماری لکه خرمایی، متعلق به نژاد 8 قارچ مورد قرار گرفت. ژنوتیپ های گندم در 3 تکرار در گلدانهای پلاستیکی کاشته شدند و گیاهچه ها در مرحله دوبرگی با کنیدی های جدایه ی قارچ مایه زنی گردیدند. رقم ‭Gradian ‬به عنوان شاهد حساس و رقم ‭BR‬‮‭34‬ به عنوان شاهد مقاوم مورد استفاده قرار گرفت. بعد از مایه زنی، گیاهچه ها به مدت ‮‭24‬ ساعت در تاریکی و رطوبت بالا قرار گرفتند و متعاقبا" برای 6 روز دیگر در زیر سرپوش پلاستیکی در گلخانه قرار داده شدند. ارزیابی واکنش گیاهچه ها به بیماری، هفت روز بعد از مایه زنی بر اساس روش لاماری (‮‭1989 , Lamari) ‬و به صورت نمره دهی 1 تا 5 انجام شد. نتایج ارزیابی ژنوتیپ های گندم مربوط به امید بخش سال ‮‭91‬ (‮‭91‬‭-ER-N) ‬نشان داد که از میان ‮‭20‬ ژنوتیپ تنها لاین امید بخش ‮‭91-15‬‭-ER-N ‬نسبت به جدایه P8 مقاوم بوده و بقیه لاینها واکنش های متفاوتی از نیمه حساس، حساس تا خیلی حساس نشان دادند. نتایج ارزیابی ژنوتیپهای گندم مربوط به امید بخش سال ‮‭92‬ (‮‭92‬‭-ER-N) ‬نشان داد که از میان ‮‭20‬ ژنوتیپ 4 لاین امید بخش شامل ‮‭92-12‬‭-ER-N-‬‮‭5-92‬، ‭ER-N-‬‮‭9-92‬، ‭ER-N ‬و ‮‭92-20‬‭-ER-N ‬نسبت به جدایه P8 مقاوم بوده و بقیه لاینها واکنش های متفاوتی از نیمه حساس، حساس تا خیلی حساس نشان دادند. نتایج ارزیابی ژنوتیپ های گندم مربوط به لاینهای پیشرفته سال ‮‭92‬ (‮‭92‬‭-AR-N) ‬نشان داد که از میان ‮‭40‬ ژنوتیپ تنها لاین پیشرفته ‮‭92-39‬‭-AR-N ‬نسبت به جدایه P8 مقاوم بوده و بقیه لاینها واکنش های متفاوتی از نیمه حساس، حساس تا خیلی حساس نشان دادند. همچنین و اکنش ژنوتیپهای گندم نسبت به تزریق ‭ToxA ‬همراه با غربالگری مولکولی ژنوتیپها برای وجود یا عدم وجود ژن حساسیت ‭(Tsn‬1) مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور ‮‭92‬ ژنوتیپ در گلخانه کاشته و در مرحله دو برگی با تزریق ‭ToxA ‬مورد ارزیابی قرار گر فتند و بعد از ‮‭48‬ ساعت واکنش آنها ارزیابی گردید. در مجموع حساسیت ‮‭19‬ ژنوتیپ نسبت به تزریق ‭ToxA ‬محرز گردید. باتوجه به مشخص بودن توالی ژن‭Tsn‬1، برای بررسی وجود یا عدم وجود این ژن در ژنوتیپهای گندم، غربالگری با استفاده از پرایمرهای اختصاصی این ژن اقدام گردید. نتایج آزمون مولکولی نشان داد که نکروز حاصل بعد از تزریق ‭ToxA ‬به طور کامل با وجود ژن ‭Tsn‬1 ارتباط دارد. بنابراین هر دو روش مولکولی میتوانند به عنوان روشهای سریع، قابل اعتماد و کم هزینه برای ارزیابی ارقام حساس به ‭ToxA ‬مورد استفاده قرار گیرند. واژه های کلیدی: ژن‭Tsn‬1، توکسین ‭ToxA‬، لکه خرمایی گندم، ‭Pyrenophora tritici-repentis ‬، ارزیابی مقاومت