مقایسه تاثیر کاربرد یافته های تحقیقاتی و روش کشاورز بر افزایش عملکرد و بهبود کارایی مصرف آب گندم در شرایط شور

در شرایط افت کمی و کیفی منابع آب در بسیاری از نقاط کشور، استفاده از راهکارهای مدیریتی مانند افزایش شاخص بهره وری آب در بخش کشاورزی عملی تر و مناسب تر از سایر گزینه های مطرح برای مقابله با کم آبی و شوری خواهد بود. این پروژه به بررسی روشهای بهبود مدیریت و مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی استان یزد که عمدتا با مسایل شوری منابع آب و خاک نیز روبرو هستند (و نمونه ای از نقاط مشابه در سایر نقاط کشور می باشد) پرداخته، چالشها و مشکلات فراوری آنها را بررسی و راهکارهای عملی و علمی مبتنی بر نتایج تحقیقات داخل و خارج از کشور را در مزارع کشاورزان اجرا کرده است. بدین منظور با انتخاب چند مزرعه تحت کشت گندم در شهرستانهای ابرکوه، بهاباد و خاتم اقدام به اجرا برخی راهکارهای افزایش کارآیی مصرف آب در اراضی شور شامل تغییر روش آبیاری، انجام تسطیح مناسب، تدوین تقویم آبیاری (زمان و مقدار آبیاری)، الگوی کاشت، کوددهی و غیره نموده است. همزمان با اجرا این راهکارها، اقدام به ثبت تمامی نهاده های مصرفی (آب، بذر،کود) در طول یک فصل کامل زراعی شد و نهایتا با برداشت محصول، میزان عملکرد دانه تعیین و شاخص کارآیی مصرف آب (نسبت بین عملکرد به آب مصرفی) محاسبه و با تیمار شاهد (زمین کشاورز) مقایسه شد. نتایج این پروژه نشان داد که در صورت اجرای دقیق راهکارهای مذکور در منطقه مورد پژوهش (و یا سایر مناطق مشابه در کشور)، می توان مدت زمان آبیاری را به مقدار قابل توجهی (تا ‮‭15‬ درصد مقدار فعلی) کاهش داد و از این طریق در مصرف آب صرفه جویی به عمل آورد. از جمله دستاوردهای شاخص این پروژه افزایش ،‮‭29 20‬ تا ‮‭50‬ و ‮‭30/1‬ تا ‮‭134/9‬ درصدی شاخص کارآیی مصرف آب در شهرستانهای ابرکوه، بهاباد و خاتم بوده است که می تواند گامی عملی در راستای افزایش درآمد کشاورز و ارتقای وضعیت معیشتی، کمک به استمرار و تداوم فعالیتهای کشاورزی در روستاها، کاهش مصرف نهاده های کشاورزی و از همه مهمتر آب و نهایتا کمک به پایداری تولید محصولات کشاورزی در شرایط خشکسالی و کم آبی های اخیر در نقاط مختلف کشور محسوب شود. کلمات کلیدی: شوری، یافته تحقیقاتی، آبیاری سطحی، کارآیی مصرف آب، ترویج