تهیه گردهافشانهای دیپلویید چغندرقند برای شرایط نرمال

موفقیت در تولید واریته های هیبرید به توانایی به نژادگر در دستیابی به ترکیب مناسب از والدین پدری و مادری جهت ایجاد هیبرید برتر بستگی دارد. هدف از این تحقیق، ایجاد و شناسایی ژنوتیپ های با قابلییت ترکیب پذیری خصوصی و عمومی بالا برای صفات عملکرد ریشه، عملکرد شکر خالص و درصد قند بود. در این برنامه اصلاحی والد گرده افشان دیپلویید ‮‭7233‬ در سال ‮‭1384‬ در مساحت ‮‭200‬ مترمربع کاشته شد و در پاییز همان سال تعداد ‮‭200‬ ریشه بطور تصادفی انتخاب و برداشت شد. ریشه های انتخابی برای زمستان گذرانی در سیلو نگهداری شدند. در بهار سال بعد هر یک از ریشه های انتخابی به سه یا چهار قسمت طوقه دار تقسیم گردیده و هر چهار قسمت باهم در زیر یک کیج ایزوله برای تهیهS1 کشت گردید. پس از انجام مراقبت های زراعی و همچنین یادداشت برداری های مورد نیاز ، بذور حاصل پس از شماره گذاری بطور جداگانه برداشت و نگهداری شد. سال بعد(‮‭1386‬) تمام S1 های حاصل با سینگل کراس نرعقیم ‮‭231‬ * ‮‭261‬ تست کراس گردیده و همزمان بذر S2 حاصل نیز از روی S1 ها برداشت شد. هیبریدهای حاصل در سال ‮‭1387‬ بمنظور بررسی خصوصیات کمی و کیفی درآزمایشات ناحیه ای در سه منطقه بهمراه دو شاهد کشت گردید. هیبریدهای برتر هر ناحیه انتخاب و بهمراه دو شاهد ایرانی و خارجی در قالب یک آزمایش ‮‭25‬ رقمی در سال ‮‭1388‬ در سه منطقه کرج ، خوی و میاندوآب مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج تجزیه مرکب نشان داد که برخی از هیبرید های تولیدی دارای پتانسیل بالا از نظر عملکرد ریشه و عملکرد شکر ناخالص و خالص و همچنین درصد قند می باشند. هیبریدهای شماره ‮‭20‬ (‮‭261‬*‮‭231‬)*‮‭44-7233‬‭-S‬1)) و 6 (‮‭261‬*‮‭231‬)*‮‭14-7233‬‭-S‬1)) به ترتیب با تولید ‮‭77/22‬ و ‮‭76/48‬ تن در هکتار بیشترین عملکرد ریشه را داشتند که با ارقام شاهد اختلاف آماری معنی دار نداشتند. عملکرد ریشه این دو هیبرید از عملکرد ریشه شاهد داخلی(جلگه) بیشتر بود. از نظر عملکرد شکر خالص نیز این دو هیبرید به ترتیب با تولید ‮‭8/08‬ و ‮‭7/79‬ تن شکر در هکتار نسبت به بقیه هیبرید ها بیشترین عملکرد را دارا بودند و اختلاف معنی داری با شاهد خارجی نشان ندادند. با عنایت به اینکه عملکرد این دو هیبرید از عملکرد شاهد داخلی (جلگه) بیشتر و بدون اختلاف معنی دار با شاهد خارجی ‭(Helix) ‬بود لذا می توان از آنها بعنوان ارقام جدید استفاده کرد. کلمات کلیدی: چغندرقند، گرده افشان، دیپلویید، ترکیب پذیری عمومی و خصوصی