بررسی تنوع ژنتیکی دو ژنوتیپ برتر زیتون استان قم در مقایسه با برخی ارقام تجاری موجود در باغ فدک در استان قم با استفاده از صفات مورفولوژیکی و نشانگرهای ‭ISSR‬

به منظور بررسی تنوع ژنتیکی برخی ارقام زیتون استان قم با استفاده از صفات مورفولوژیکی و مولکولی ‭ISSR‬، این پژوهش در سال ‮‭1392‬در مزرعه فدک استان قم و آزمایشگاه مارکرهای مولکولی موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال اجرا شد. ارقام مورد مطالعه شامل مانزانیلا، سیویلانا، آربیکن، کنسروالیا و محزم و دو ژنوتیپ برتر استان قم از نظر مقاومت به سرما با نام های فدک و طوبی از مزرعه فدک جمع آوری و جهت بررسی صفات مورفولوژیکی از نظر کیفی و کمی بر اساس دستورالعمل ‭UPOV ‬مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس صفات کیفی، بر طبق ضرایب تشابه جاکارد، کمترین تشابه بین آربیکن و کنسروالیا (‮‭0/535‬) مشاهده شد و رقم مانزانیلا با ارقام آربیکن و سیویلانا و نیز رقم اربیکن با رقم سیویلانا دارای بیشترین ضریب تشابه(‮‭0/857‬) بودند. در نتیجه ارقام سیویلانا، آربیکن و مانزانیلا دارای بیشترین شباهت از نظر صفات کیفی بودند. در این تحقیق تجزیه واریانس برای ‮‭12‬صفت کمی انجام گرفت و اختلاف بسیار معنی داری در سطح 1و1/%0 برای همه صفات مشاهده شد. در تجزیه به مولفه های اصلی، بیشترین واریانس مربوط به مولفه اول(مولفه ابعاد میوه) بود. مولفه دوم با 8/%‮‭24‬ واریانس مربوط به نسبت ابعاد برگ (اندازه برگ) بود. مولفه سوم با واریانس 1/%‮‭14‬ نسبت مقدار روغن به گوشت میوه بود. طبق نمودار دو بعدی، ژنوتیپ آربیکن، مانزانیلا و سیویلانا و طوبی در یک گروه قرار گرفتند و ژنوتیپ فدک و طوبی کاملا از هم تفکیک شدند. در بررسی مولکولی، تمامی آغازگرها (6 آغازگر) چند شکلی بسیار زیادی را نشان دادند . با محاسبه ضرایب تشابه جاکارد، کمترین ضریب تشابه بین طوبی با فدک و سیویلانا (‮‭0/242‬) و بیشترین ضرایب تشابه مربوط به رقم محزم با آربیکن (‮‭0/536‬) و نیز بین فدک و سیویلانا (‮‭0/516‬) بود. بر اساس تجزیه مولفه های اصلی نیز ژنوتیپ طوبی از سایر ژنوتیپ های مورد مطالعه کاملا تفکیک گردید و جدید بود. طبق این تحقیق، نتایج صفات مورفولوژیکی و مولکولی همخوانی زیادی با هم نداشتند. کلمات کلیدی: صفات کیفی، صفات کمی، نشانگر ‭ISSR‬، زیتون