بررسی سازگاری و پایداری لاینهای امیدبخش برنج در ازمایش مقایسه عملکرد ناحیه ای

به منظور بررسی پایداری عملکرد دانه ‮‭12‬ ژنوتیپ برنج، شامل ‮‭10‬ لاین امیدصبخش و 2 رقم زراعی فجر و شیرودی به عنوان شاهد، پژوهشی در سالصهای ‮‭1392‬ و ‮‭1393‬ در چهار منطقه از استان مازندران (آمل، بابل، ساری و تنکابن) در قالب طرح بلوکصهای کامل تصادفی با چهار تکرار اجراشد. ژنوتیپ های مورد بررسی از نظر صفات عملکرد دانه، تعداد دانه در خوشه، طول خوشه، تعداد پنجه بارور، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته و تعداد روز تا ‮‭50‬ درصد گلدهی ارزیابی شدند. تجزیه واریانس ساده حاکی از وجود تفاوت معنیصداری در بین ژنوتیپصها برای تمامی صفات در همه مکانصها بود. تجزیه واریانس مرکب اثر متقابل سال ا مکان، اثر متقابل ژنوتیپ ا محیط و اثر متقابل ژنوتیپ ا سال ا مکانرا معنیصدار نشان داد. اثر اصلی سال تنها برای صفت تعداد روز تا ‮‭50‬ درصد گلدهی در سطح احتمال پنج درصد معنیصدار بود و برای دیگر صفات مورد مطالعه معنیصدار نگردید. اثر اصلی مکان برای صفت طول خوشه در سطح احتمال پنج درصد و برای صفت تعداد روز تا ‮‭50‬ درصد گلدهی در سطح احتمال یک درصد معنیصدار بود و برای دیگر صفات مورد مطالعه معنیصدار نگردید.برای تعیین پایداری عملکرد مقادیر واریانس و ضریب تغییرات محیطی، اکوالانس ریک، واریانس پایداری شوکلا، شیب خط رگرسیون، واریانس انحراف از خط رگرسیون، ضریب تبیین، واریانس درون مکانی میانگین و انحراف معیار رتبه استفاده شد. بر اساس بیشتر پارامترهای پایداری لاینص‮‭28618‬‭= =Ad‬4(میر طارمA‮‭7801‬/)/ (اهلمی طارم //اهلمی طارم/خزر) / ( اهلمی طارم //اهلمی طارم/خزر) / (آبجی بوجی A‮‭7801‬/) و = 5 ‭Ad(‬دمسیاه / دشت‭) / IR‬‮‭68280‬Aو رقم فجر به عنوان پایدارترین ژنوتیپصها انتخاب شدند. نتایج این پژوهش نشان داد لاینص امیدبخش ‮‭28618‬ از حیث عملکرد برتری محسوسی نسبت به رقم شاهد شیرودی (‮‭6/4‬ تن در هکتار)داشته و نسبت به رقم شاهد فجر (‮‭6/01‬ تن در هکتار)در یک سطح یا مطلوبصترص میصباشد. در نهایت لاین امیدصبخش‮‭28618‬با میانگین عملکرد ‮‭6/30‬تن در هکتاربه عنوان پایدارترین ژنوتیپص در این پژوهش انتخاب شد. همچنین لاین امیدبخش ‮‭28618‬از نظر صفات تعداد دانه در خوشه (‮‭277/45‬ عدد) و طول خوشه(‮‭30/44‬ سانتی متر) برتری چشمگیری نسبت به رقم شاهد شیرودی با تعداد دانه در خوشه ‮‭141/03‬ عدد و طول خوشه ‮‭29/29‬ سانتی متر و رقم شاهد فجر با تعداد دانه ‮‭153/64‬عدد و طول خوشه ‮‭29/53‬ سانتی متر، از خود نشان داد. از طرفی لاین امیدبخش ‮‭28618‬ از نظر تعداد روز تا ‮‭50‬ درصد گلدهی نیز زودرسصتر از ارقام شاهد فجر و شیرودی تشخیص داده شد. کلمات کلیدی: اثرمتقابل ژنوتیپامحیط، برنج، تجزیه پایداری، عملکرد، لاینصهای امیدبخش