ارزیابی و مقایسه عملکرد لاینهای جدید کنجد در مرحله مقدماتی به شرایط تنش آبی در منطقه بهبهان

به منظور بررسی و تعیین عکس العمل لاینهای جدید کنجد در مرحله مقدماتی نسبت به تنش آبی، آزمایشی به صورت طرح کرتهای یک بار خرد شده در قالب بلوکهای کامل تصادفی با 3 تکرار در سال ‮‭1393‬ به مدت 1 سال در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بهبهان اجرا گردید. آبیاری در 2 سطح (آبیاری پس از ‮‭100‬ میلیمتر تبخیر بهعنوان فاکتور اصلی و لاین ‭(A ‬شاهد، و آبیاری پس از ‮‭200‬ میلیمتر تبخیر از تشت کلاس ، ‭A ‬از تشت کلاس قرار داشت ند، همراه با توده محلی ‭F ‬در 9 سطح ( 8 لاین که از نظر اصلاحی در مراحل خلوص بالاتر از نسل 5 ‭SG‬‮‭26‬- ، ‭SG‬1- بهبهان) بهعنوان فاکتور فرعی مورد ارزیابی قرار گرفتند. اسامی لاین ها عبارت بودند از: ‮‭92138‬ ‭SG ‬و - ‮‭92138 7 55‬ ، ‮‭92138‬‭-SG‬‮‭92138-53‬ ، ‭SG‬‮‭92138-51‬ ، ‭SG‬‮‭92138-42‬ ، ‭SG‬‮‭92138-37‬ ، ‭SG‬‮‭31‬ متر مربع بود / ‮‭92138‬ . هر کرت فرعی شامل 4 خط کاشت ( 2 پشته ‮‭75‬ سانتیمتری) به طول 5 متر و مساحت 5 که 2 ردیف کناری بهعنوان حاشیه حذف گردیده و 2 ردیف وسط پس از حذف مجموعا یک متر از بالا و پایین هر ردیف به مساحت 3 مترمربع برداشت شدند. در طول فصل زراعی از مراحل مهم رشد و نیز عملکرد دانه و اجزای آن یادداشتبرداری بهعمل آمد. ارزیابی لاین ها از نظر تحمل به خشکی توسط شاخص های و میانگین هندسی ‭(MP) ‬بهره وری متوسط ،‭( STI ) ‬تحمل به تنش ،‭( TOL ) ‬تحمل ،‭( SSI ) ‬حساسیت به تنش انجام گردید. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر آبیاری، لاین و اثر متقابل آن ها روی ‭(GMP) ‬بهره وری عملکرد دانه در سطح یک درصد معنیدار گردید. مقایسه میانگین عملکرد دانه لاین ها نشان داد که بالاترین ‮‭780‬ کیلوگرم در هکتار / معادل ‮‭76‬ ‭A ‬عملکرد دانه در حالت آبیاری پس از ‮‭200‬ میلیمتر تبخیر از تشت کلاس ‮‭1037‬ کیلوگرم در هکتار دارای بیشترین عملکرد دانه بوده و در / با میانگین ‮‭09‬ ‭SG‬‮‭55‬- بهدست آمد. لاین ‮‭92138‬ جای داشت . ‮‭927‬ ‭b ‬کیلوگرم در هکتار در گروه / با متوسط ‮‭32‬ ‭SG‬‮‭31‬- قرار گرفت. سپس لاین ‮‭92138‬ ‭a ‬کلاس با ‭A ‬در آبیاری پس از ‮‭200‬ میلی متر تبخیر از تشت کلاس ‭SG‬‮‭55‬- در اثر متقابل آبیاری و لاین، لاین ‮‭92138‬ بالاترین عملکرد دانه را تولید نمود . تیمارهای ‮‭1193‬ ‭a ‬کیلوگرم در هکتار و قرار گرفتن در کلاس / میانگین ‮‭1 06‬ و توده محلی بهبهان در آبیاری پس از ‮‭200‬ میلیمتر تبخیر از تشت ‭SG‬‮‭31‬- بعدی عبارت بودند از لاین ‮‭92138‬ که بهترتیب با متوسط ‭A ‬در آبیاری پس از ‮‭100‬ میلیمتر تبخیر از تشت کلاس ‭SG‬‮‭55‬- و لاین ‮‭92138‬ ‭A ‬کلاس بودند . از نظر شاخص حساسیت به ‭c ‬و ‮‭881‬ ‭c ‬، ‭b ‬کیلوگرم در هکتار در گروههای / ‮‭81/921‬ و ‮‭1062 12‬،/‮‭56‬ دارای پایینترین مقادیر بوده ‭SG‬‮‭53‬- و ‮‭92138‬ ‭SG‬‮‭92138-1‬ ، ‭SG‬‮‭92138-51‬ ، ‭SG‬‮‭26‬- تنش لاینهای ‮‭0 92138‬ نسبت به تنش اعمال شده مقاوم بودند. کمترین شاخص تحمل مربوط به / 0 و ‮‭0 34/ 74‬،/‮‭0 28‬،/ و بهترتیب با ‮‭06‬ و ‮‭311‬ ‭-SG‬‮‭55‬ - بود. لاینهای ‮‭509 / 92138‬ - و ‮‭94‬ / بهترتیب معادل ‮‭92‬ ‭SG‬‮‭55‬- توده محلی بهبهان و لاین ‮‭92138‬ (‮‭1037 /927‬ و ‮‭2 / 31‬ )، بهره وری متوسط ( ‮‭3 / 09‬ و ‮‭50‬ / دارای بالاترین شاخص تحمل به تنش( ‮‭92138 917 12‬‭-SG‬‮‭31‬ ) بودند. بنابراین با توجه به اینکه بالاترین عملکرد متعلق به / ‮‭1025‬ و ‮‭40‬ / و میانگین هندسی بهره وری( ‮‭19‬ در حالت تنش بوده و با عنایت به اینکه از نظر مقادیر شاخص های ‭SG‬‮‭31‬- و ‮‭92138‬ ‭SG‬‮‭55‬- لاینهای ‮‭92138‬ تحمل به تنش، بهره وری متوسط و میانگین هندسی بهره وری نیز بالاتر از بقیه ژنوتیپ ها بودند، لذا توصیه در حالت اعمال تنش جهت انجام آزمایشات تکمیلی و ‭SG‬‮‭31‬- و ‮‭92138‬ ‭SG‬‮‭55‬- میشود از لاینهای ‮‭92138‬ پیشرفتهتر استفاده نمود. -2 واژههای کلیدی : کنجد، لاین، تنش آبی