آزمون تمایز، یکنواختی و پایداری پایه ها و ارقام مونوژرم و مولتی ژرم چغندرقند با استفاده از صفات مورفولوژیک

به منظور تجاری سازی لازم است رقم مورد درخواست با ارقام موجود در لیست ملی کشور با استفاده از صفات مورفولوژیک مقایسه شود و در صورت دارا بودن سه شرط تمایز، یکنواختی و پایداری در صفات مورد نظر به عنوان یک رقم جدید در فهرست ملی ارقام گیاهی کشور ثبت گردد. به همین منظور7، رقم منوژرم داخلی3، رقم منوژرم خارجی2، رقم مولتی ژرم داخلی به همراه 5 پایه گرده افشان و دو پایه مادری چغندرقند در قالب یک آزمایش ‮‭19‬ رقمی با طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به مدت دو سال (‮‭1392‬ و ‮‭1393‬) در ایستگاه تحقیقات مهندس عبدالرسول مطهری کرج وابسته به موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند کشت شد. به منظور انجام آزمون های تمایز، یکنواختی و پایداری ارقام مذکور8، صفت کمی و ‮‭17‬ صفت کیفی (در مجموع ‮‭25‬ صفت) طبق دستورالعمل ملی چغندرقند اندازه گیری یا مشاهده شد. با انجام تجزیه واریانس و مقایسه میانگین صفات، ارقام مورد بررسی متمایز گردیدند.نتایج این تحقیق نشان داد که از میان ‮‭17‬ صفت کیفی یادداشت برداری شده، تنها 9 صفت نوع بذر، رنگ آنتوسیانین هیپوکوتیل گیاهچه، وضعیت دمبرگ، حالت پهنک برگ، شکل پهنک برگ، شدت رنگ پهنک برگ، موج دار بودن حاشیه پهنک برگ، برجستگی پهنک برگ و مشخص بودن حلقه های آوندی توانستند ارقام جدید را از ارقام شاهد هم گروه خود متمایز نمایند و 8 صفت دیگر حالات تظاهر یکسانی بین ارقام و لاین های والدینی نشان دادند. آزمون ‭COYD ‬نیز نشان داد که از میان 8 صفت کمی تمامی صفات به غیر از صفت موقعیت ریشه در خاک (صفت ‮‭15‬) توانستند ارقام جدید را در سطح معنی دار پنج درصد از ارقام شاهد هم گروه خود متمایز نمایند. همچنین پس از دو سال ارزیابی، نتایج آزمون ‭COYU ‬نشان داد که ارقام جدید یکنواخت و پایدار می باشند. پس از آزمون تمایز ارقام، شناسنامه مورفولوژیکی ارقام و لاین های والدینی مورد استفاده در این تحقیق نیز تهیه گردید. واژه های کلیدی: چغندرقند، منوژرم، مولتی ژرم، آزمون تمایز، آزمون یکنواختی، صفات مورفولوژیک