بررسی تاثیر فیلترهای سنگ ریزه ای در بهینه سازی نفوذ و نقش آن در افزایش ذخیره رطوبتی سامانه های سطوح آبگیر

تقلیل منابع آب به همراه کاهش بارندگی و تشدیدخشکسالی ها از چالش های اصلی بخش کشاورزی کشور محسوب می گردد. در حال حاضر یکی از روش های بهبود و افزایش رطوبت پروفیل خاک باهدف استقرار و توسعه پوشش گیاهی استفاده از سامانه های سطوح آبگیر باران می باشد. به همین منظور پروژه تحقیقی حاضر در ایستگاه تحقیقاتی پخش سیلاب قره چریان، واقع در فاصله ‮‭35‬ کیلومتری شمال غرب شهر زنجان به مورد اجرا گذاشته شد. سطوح آبگیر باران مورد آزمایش، به ابعاد 5ا8 متر با تیمارهای شاهد ‭(A)‬، بدون پوشش گیاهی و سنگریزه و با فیلتر سنگریزه ای ‭(B)‬، بدون پوشش گیاهی و سنگریزه و بدون فیلتر سنگریزه ای ‭(C)‬، عایق بودن بخشی از سامانه و با فیلتر سنگریزه ای ‭(D) ‬و عایق بودن بخشی از سامانه و بدون فیلتر سنگریزه ای ‭(E) ‬در قالب طرح آزمایشات بلوکهای کاملا تصادفی با سه تکرار می باشند. در طول داده برداری از اول اردیبهشت لغایت اواخر شهریور سال ‮‭1392‬ شمسی به تعداد 9 واقعه بارندگی روزانه، دو بار آبیاری با فاصله ‮‭60‬ روز برای هر نهال ‮‭45‬ لیتر و ‮‭33‬ بار اندازه گیری رطوبت در عمقهای ‮‭20‬ و ‮‭50‬ سانتیمتر صورت گرفت. نتایج نشان داد که بین تیمارها و بلوکهای مورد بررسی دراین تحقیق در میزان رطوبت خاک برای عمق ‮‭20‬ سانتیمتر و ‮‭50‬ سانتیمتر در سطح کمتر از %1 خطا دارای تفاوت معنی دار با همدیگر هستند. اما میانگین درصد رطوبت حجمی در عمق ‮‭20‬ و ‮‭50‬ سانتیمتری برای کل تیمارها فاقد تفاوت آماری معنی دار هستند. بررسی تاثیر فیلتر سنگریزه ای در میزان رطوبت خاک حاکی از وجود اختلاف معنی داری در بین تیمارهاست. همچنین در تیمارهای دارای فیلتر سنگریزه ای بصورت چشمی افزایش رطوبت خاک با وقوع بارندگی مشاهده می شود. ولی این اختلاف معنی دار نمی باشد. اما در تیمار شاهد این اثرات بارندگی حتی به صورت چشمی نیز قابل مشاهده نبوده و میزان رطوبت خاک موازی محور بارندگی است. بطورکلی وجود فیلتر سنگریزه ای باعث افزایش میزان رطوبت خاک و همچنین تاثیرپذیری بیشتر و سریع تر از بارندگی می گردد. کلمات کلیدی: استحصال آب باران، بارندگی روزانه، پروفیل رطوبتی خاک، زنجان