تعیین بر هم کنش نماتدهای زخم ریشه با قارچهای مولد پوسیدگی ریشه و طوقه در گندم

گندم یک منبع غذایی غنی از انرژی بوده و غذای اصلی حدود ‮‭40‬ درصد از جمعیت جهان را تامین می نماید. یکی از عوامل موثر در کاهش تولید محصول گندم، نماتدهای انگل گیاهی می باشند که از بین آنها نماتدهای زخم ریشه ‭(Pratylenchus spp.) ‬، دارای اهمیت خاصی هستند. این نماتدهای بیمارگر علاوه بر خسارت مستقیم با ایجاد زخم روی ریشه، بستر مناسبی را برای فعالیت سایر عوامل بیماریزا از جمله قارچهای عامل پوسیدگی ریشه فراهم می نمایند. از شای ع ترین گون ه های نماتد زخم ریشه در زراعت گندم در دنیا می توان به دو گونه ‭P. thornei ‬و ‭P. neglectus ‬اشاره کرد. گونه های قارچ ‭Fusairum ‬یکی از مهمترین عوامل ایجاد پوسیدگی ریشه و طوقه گندم در ایران مطرح می باشد. بر اساس گزارش ‮‭2004‬‭) .Nicole et al) ‬در مناطق همدان، کرمانشاه، مرکزی، آذربایجان شرقی، خراسان و گلستان، آلودگی ریشه گندم به نماتد زخم ریشه و قارچ عامل پژمردگی مشاهده گردیده است. از آنجاییکه بر هم کنش نماتد زخم ریشه و عوامل پوسیدگی ریشه گندم در کشور مورد مطالعه قرار نگرفته است، در این تحقیق و در قالب طرح کاملا تصادفی با 6 تیمار شامل شاهد، نماتد به تنهایی، قارچ به تنهایی ، مایه زنی هم زمان نماتد و قارچ، نماتد یک هفته قبل از قارچ و مایه زنی قارچ یک هفته قبل از نماتد با 4 تکرار برای هر تیمار و تجزیه آماری بصورت فاکتوریل انجام پذیرفت.کلیه عوامل مورد مطالعه در گندم بیماریزا بوده و قادر به کاهش معنی دار پارامترهای رشدی اندازه گیری شده بودند . خسارت وارده بر گیاه در مایه زنی هر دو عامل بیشتر از هر یک از عوامل به تنهایی بوده بنابراین تعامل مثبت بین نماتد و قارچ اثبات می گردد. بیشترین خسارت بر گیاه در مایه زنی تناوبی عوامل (نماتد یک هفته قبل از قارچ) مشاهده گردید. تمامی عوامل مورد مطالعه خسارتزا در گندم تشخیص داده شد و نماتد ‭P. thornei ‬خسارتزاتر از ‭P. neglectus ‬بوده و برهمکنش آن با قارچ ‭F. pseudograminearum ‬بیشترین خسارت را بر گیاه وارد ساخت. ] کلمات کلیدی: گندم، نماتد زخم ریشه، پوسیدگی ریشه، برهمکنش