بررسی مقاومت ارقام محتلف کلزا نسبت به شته ی مومی کلم ‭(Brevicoryne brassicae L).‬

شته مومی کلم ‭Brevicoryne brassicae Linnaeus ‬یکی از آفات مهم مزارع کلزا در کشور می باشد که هر ساله خسارت زیادی به محصول وارد می نماید. تغییرات جمعیت این حشره روی 7 رقم و هیبرید کلزا (شامل ‭: Okapi‬،‭Licord ‬،‭Talaye ‬، ‭Modena ‬و‭Tasilo‬،‭Hyola‬‮‭308‬ و ‭Hyola‬‮‭401‬) در شرایط مزرعه (در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی) و گلخانه (در قالب طرح کاملا تصادفی) در شهرکرد مورد مطالعه قرار گرفت . براساس نتایج به دست آمده فعالیت آفت در مزرعه از فروردین ماه شروع و اوج فعالیت شته در اردیبهشت ماه و در مرحله گلدهی گیاه می باشد. بیشترین جمعیت آفت (میانگین ‮‭480‬ شته در بوته) روی رقم ‭Talaye ‬و کمترین جمعیت روی هیبرید ‮‭200‬‭) Hyola‬‮‭401‬ شته در بوته) مشاهده شد. همچنین تحت شرایط آلودگی طبیعی رقم ‭Tasilo ‬با داشتن بیشترین عملکرد (‮‭0/41 1/33‬ گرم در بوته) در بین ارقام و هیبریدهای مورد مطالعه، متحمل ترین رقم در شرایط مزرعه شناخته شد. محاسبه مقادیر پارامترهای رشدی شته مومی کلم روی ارقام و هیبریدهای مختلف کلزا در شرایط گلخانه در دمای ‮‭20-25‬ درجه سانتی گراد و رطوبت ‮‭50-60‬ درصد نشان داد که هیبرید های ‭Hyola‬‮‭401‬و ‭Hyola‬‮‭308‬ با داشتن نرخ ذاتی افزایش جمعیت ‭(r_m ) ‬بالاتر (‮‭0/16 0/08‬) و طول دوره ی پورگی کوتاه تر (به ترتیب‮‭18/98 2‬ و ‮‭18/5 2/12‬) در مقایسه با سایر ارقام میزبان های مناسبی برای افزایش جمعیت آفت بودند در حالی که ارقام ‭Okapi ‬، ‭Talaye ‬و ‭Tasilo ‬با داشتن ‭r_m ‬کمتر (به ترتیب ‮‭13 0/06‬/،‮‭0/12 0/08 0‬ و ‮‭0/13 0/05‬) و طول دوره ی پورگی بیشتر (به ترتیب ‮‭22/58 3/53‬ ، ‮‭20/66 3/14‬ و ‮‭24/06 2/4‬ روز) میزبان های نامناسبی جهت فعالیت های زیستی و تولید مثلی آفت در شرایط گلخانه بودند. استفاده از این ارقام در برنامهصی مدیریت کنترل تلفیقی آفت نقش موثری درکاهش مصرف سموم شیمیایی، حفظ محیط زیست و دشمنان طبیعی آفت، و کاهش هزینه های تولیددارد. کلمات کلیدی : شته ی مومی کلم ، مقاومت، کلزا ، جمعیت ، پارامترهای رشدی و تولید مثلی