بررسی الگوی توزیع جمعیت و نیروی انسانی در حوضه های آبخیز (استان کردستان)

تخریب منابع طبیعی، آب و خاک بعنوان ارکان اصلی تولید، نتیجه روابط غیر اصولی و ناآگاهانه انسان با طبیعت و محیط زیست بوده که در دهه های اخیر رو به افزایش نهاده است. ابعاد کمی دخالت نابجای عنصر انسانی در طبیعت، در چهارچوب چگونگی و الگوی توزیع جمعیت در سطح حوضه های آبخیز قابل تبیین و توضیح می باشد. در این راستا تحقیق حاضر در سطح روستاهای حوضه موسوم به پارسل‭A ‬از زیرحوضه های سد قشلاق در استان کردستان، به مورد اجرا گذارده شده است. و طی آن مشخصات جمعیتی روستاهای حوضه از سالنامه های آماری مرکز آمار ایران (‮‭1357‬و‮‭1385‬) استخراج گردید. در این تحقیق شاخص های جمعیتی شامل: تعداد جمعیت و روند تغییرات آن، پراکندگی جمعیت، ترکیب جنسی و سنی جمعیت و میزان باسوادی در سطح روستاهای حوضه آبخیز، تعیین و ارتباط هریک از آن ها با ویژگی های توپوگرافی، فیزیوگرافی و ابنیه زیر بنایی حوضه آبخیز مانند: طبقات شیب، طبقات ارتفاعی، کاربری اراضی، زمین شناسی، گسل های اصلی، منابع آب سطحی و جاده اصلی به کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی‭(GIS) ‬ومطالعات میدانی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج حاصله نشان می دهد که بالغ بر ‮‭75‬ درصد جمعیت در شیب های 8 تا ‮‭12‬ درصد، ‮‭70‬ درصد جمعیت در ارتفاع ‮‭1550‬ تا ‮‭1800‬ متر از سطح دریا و بیش از ‮‭97‬ درصد جمعیت به فاصله ‮‭500‬ متری رودخانه ها و آبراهه های طبیعی سکونت دارند. ‮‭100‬ درصد سکونت گاه ها در فواصل ‮‭0-8‬ کیلومتری از گسلصهای اصلی و بیشترین تعداد آن در اطراف اراضی با کاربری زراعت آبی قرارگرفته اند. به لحاظ روند تغییرات، کل جمعیت و ترکیب جنسیتی جمعیت ساکن در حوضه در فاصله سرشماری های ‮‭85‬ و ‮‭75‬ ثابت بوده و تغییرات قابل توجهی نداشته است. جابجایی جمعیت و مهاجرت در درون روستاهای حوضه آبخیز انجام گرفته بنحویکه از روستاهای کوچک به روستاهای بزرگ تغییر مکان داده و یا بعضا روستای کوچک در روستای بزرگ ادغام گردیده است. واژه های کلیدی: توزیع جمعیت، ترکیب جمعیت، سیستم اطلاعات جغرافیایی‭(GIS)‬، پارسل ‭A ‬حوضه سد قشلاق و استان کردستان