تعیین خصوصیات مولکولی و تنوع ژنتیکی گونه های جنس ‭Meloidogyne ‬در ایران

نماتدهای مولد گره ریشه ‭(Meloidogyne spp.)‬انتشار جهانی داشته و تهدید جدی برای بسیاری از محصولات کشاورزی محسوب می شوند. تا کنون تعداد بیش از ‮‭90‬ گونه از نماتدهای این جنس شناخته شده است. تمامی گونه ها بیمارگر اجباری ریشه گیاهان می باشند. از میان این گونه ها تعدادی جز مهمترین گونه های خسارتزا در دنیا هستند. در اجرای این پروژه تعداد ‮‭500‬ نمونه از خاک و ریشه گیاهان زراعی از استانصهای مختلف کشور جمعص آوری شد. بررسی های مرفولوژی روی نمونه های آلوده به نماتدهای مولدگره انجام شد. در بررسیصهای مرفولوژی گونهصهای ‭ M. javanica‬، ‭M. arenaria‬، ‭M. incognita ‬، ‭M. hapla ‬و ‭Meloidogyne sp. ‬شناسایی شد. به علت شباهت مرفولوژیکی گونه ‭M. javanica ‬با گونه ‭M. cruciani ‬تعدادی از نمونهصهای شناسایی شده ‭M. javanica ‬با استفاده از پرایمر اختصاصی ‭Fjav ‬و ‭Rjav ‬بررسی شدند که گونه همه نمونه ها تایید شد. در میان گونه های جدا شده، سه نمونه که از باغ های کیوی مناطق سلمانشهر و گلستان بدست آمد دارای مشخصاتی مشابه با دو گونه ‭M. incognita ‬و ‭. M. arenaria ‬بود. تکثیر نواحی ‭ITS-rRNA ‬برای تعدادی از جمعیت ها انجام شد و ترادف نوکلیوتیدی این ناحیه تعیین شد. درخت تبارزایی براساس توالی های بدست آمده و ترادف های تعدادی از جمعیت های موجود در بانک جهانی ژن ‭(GenBank) ‬ترسیم شد. نرادف نوکلیوتیدی این نواحی در سه گونه ‭M. javanica‬، ‭M. incognita ‬و ‭M. arenaria ‬تقریبا یکسان بوده و تفاوتی را نشان ندادند ولی گونه ‭M. hapla ‬بعلت تفاوت در این نواحی با سه گونه فوق در هم نیای جداگانه ای قرار گرفت. ترادف نوکلیوتیدی ‭Meloidogyne sp. ‬جدا شده از کیوی با گونه ‭M. ethiopica ‬در یک هم نیا قرار گرفت که برای اولین بار از ایران گزارش می شود. واژه های کلیدی: نماتد گره ریشه، ‭M. javanica ‬، ‭M. arenaria M. incognita