گزارش انتخاب، نامگذاری و آزاد سازی رقم جدید جو آبی فجر ‮‭30‬ ‭MB-80-16) (Lignee131/Gerbel//Alger-Ceres/3/Gloria"S"/Copal"S) ‬جهت کشت در مناطق معتدل کشور

رقم فجر‮‭30‬ با شجره ‭Lignee‬‮‭131‬‭/Gerbel//Alger-Ceres/‬3‭/Gloria"S"/Copal"S" ‬حاصل از دورگ انجام شده در واحد به نژادی جو بخش تحقیقات غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر بوده که در سال زراعی ‮‭1371-72‬ به منظور تولید لاین با پتانسیل عملکرد بالا و مقاوم به خوابیدگی، شکنندگی سنبله و تنش های محیطی، تلاقی بین لاین ‭Lignee‬‮‭131‬‭/Gerbel//Alger-Ceres ‬به عنوان پایه مادری و لاین ‭Gloria"S"/Copal"S" ‬به عنوان پایه پدری انجام شد. مراحل بررسی نسل F1 در سال ‮‭1372-73‬ در مزرعه به نژادی غلات کرج و مراحل گزینش این لاین در نسلهای در حال تفکیک تا رسیدن به خلوص در سال های ‮‭1373-77‬ در مزرعه ایستگاه تحقیقاتی محمدیه بیرجند توسط محققین این ایستگاه انجام گردیده است. در سال زراعی ‮‭1377-78‬ به منظور ارزیابی مشاهده ای، این لاین در سه ایستگاه منطقه معتدل کشور( کرج، زرقان و بیرجند) کشت و مورد بررسی قرار گرفت و با توجه به عملکرد بالاو سایرصفات مطلوب، انتخاب و برای بررسی دقیقتر عملکرد و سایر خصوصیات زراعی در سال زراعی ‮‭1378-79‬ در آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی در هشت ایستگاه منطقه معتدل مورد کشت و بررسی مجدد قرار گرفت. بر اساس نتایج حاصله در ایستگاه های مختلف این لاین به همراه سایر لاین های انتخابی در سال ‮‭1379-80‬ در آزمایش مقایسه عملکرد یکنواخت سراسری لاین های پیشرفته جودر 8 ایستگاه منطقه معتدل کشور مورد ارزیابی قرار گرفت. با توجه به عملکرد بالا و سایر خصوصیات زراعی مناسب این لاین به همراه ‮‭17‬ لاین انتخابی دیگر و دو شاهد درقالب آزمایش سازگاری لاین های امید بخش منطقه معتدل(‮‭80‬‭-EBYTM) ‬طی دو سال(‮‭1380-81‬ و ‮‭1381-82‬) در 9 ایستگاه این منطقه مورد بررسی نهایی قرار گرفت. نتایج حاصله این لاین را بعنوان سازگارترین رقم با عملکرد بالا مشخص نمود. داده های حاصل از آزمایش سازگاری در ‮‭18‬ آزمایش که طی 2 سال در 9 ایستگاه اجرا شده بود نشان می دهد میانگین عملکرد دانه این لاین نسبت به شاهدهای ریحان و نصرت برتری داشته، بطوریکه میانگین کل ریحان و نصرت به ترتیب برابر ‮‭5/553‬ و ‮‭5/439‬ تن در هکتار بوده و میانگین لاین ‮‭80-16‬‭-MB ‬به مقدار ‮‭369‬ کیلوگرم در هکتار نسبت به ریحان و ‮‭483‬ کیلوگرم در هکتار نسبت به نصرت(کاروناکویر) برتری داشته است. لاین ‮‭80-16‬‭-MB ‬دارای تیپ رشد بینابین بوده و حداکثر ارتفاع بوته آن ‮‭80‬ سانتیمتر، نیمه زودرس، مقاوم به خوابیدگی، مقاوم به شکنندگی محور سنبله و نیمه مقاوم تا نیمه حساس در برابر سفیدک سطحی و دیگر بیماریهای قارچی برگ می باشد. این لاین نسبت به سرما نیمه مقاوم بوده و در منطقه معتدل سرد کشور بر اثر سرمازدگی دچار خسارت شدید نمی گردد. از نظر کیفیت این لاین دارای میانگین پروتیین ‮‭12‬ درصد بوده که نشان دهنده کیفیت خوب آن برای علوفه می باشد. بررسی های تحقیقی ترویجی در مزارع زارعین مناطق مختلف نیز در مجموع شایستگی این لاین را در برابرارقام شاهد نشان داد. به طوری که میانگین عملکرد آن ‮‭844‬ کیلوگرم در هکتار نسبت به شاهدها برتری داشته است. با توجه به پتانسیل عملکرد بالا و سازگاری خوب و صفات زراعی مناسب خصوصا مقاومت به خوابیدگی و کود پذیری بالا، نامگذاری این لاین جهت کشت در اراضی پر پتانسیل اقلیم معتدل کشور پیشنهاد می گردد.