گزارش نامگذاری وآزاد سازی لاین جدید گندم متحمل به شوری ‭13-84-MS ‬جهت کشت در مناطق با تنش شوری خاک وآب در اقلیم معتدل

1 از دورگ - ‮‭1373‬ با شماره تلاقی ‮‭14437‬ - در سال زراعی ‮‭74‬ ‭GF-gy‬‮‭54‬‭/Attila ‬با شجره ‮‭84‬‭-MS- ‬لاین ‮‭13‬ بعنوان ‭GF-gy ‬ازمرکز سیمیت ودارای سازگاری خوب به عنوان والد پدری و لاین ‮‭54‬ ‭Attila ‬گیری بین گندم آن با شماره ‮‭438‬ در کرج کشت و مورد بررسی ‮‭1374‬ ‭F ‬بذور 1 - والد مادری ایجاد گردید. در سال زراعی ‮‭75‬ این تلاقی در کرج تحت ‭F ‬تا ‮‭1376 6‬ ‭F ‬نسل های در حال تفکیک 2 - قرار گرفت. در طول سالهای زراعی ‮‭81‬ در (‮‭1381‬ ‭(Pwsn-salt ‬در خزانه شوری - در سال زراعی ‮‭84 82‬‭-MS- ‬ازیابی وگزینش بودند . لاین ‮‭6 13‬ تن در / آزمایش ارزیابی مشاهده ای در ایستگاه یزد در شرایط آب وخاک شور با میانگین عملکرد دانه ‮‭5 2‬ تن در هکتار) برتری نشان داد و / 5 تن در هکتار) و روشن (عملکرد 6 / هکتار نسبت به ارقام کویر (عملکرد ‮‭1382 2‬ در آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی - برای بررسی دقیق تردر سال آتی انتخاب گردید. درسال زراعی ‮‭4 83‬/ در ایستگاههای یزد، اصفهان و بیرجند این لاین با میانگین عملکرد ‮‭220‬ ‭(PRWYT-Salinity) ‬مناطق شور 3 تن در هکتار وروشن با میانگین عملکرد / تن در هکتار در مقابل ارقام شاهد کویر با میانگین عملکرد ‮‭836/3 402‬ تن در هکتار شایستگی خود را نشان داد و به همراه سایر لاین های برتر جهت بررسی در آزمایش ‮‭1383‬ در آزمایش مقایسه عملکرد لاینهای پیشرفته - مقایسه عملکرد پیشرفته انتخاب گردید. در سال زراعی ‮‭84‬ در 3 ایستگاه تحقیقاتی (یزد ،اصفهان ، وبیرجند ) این لاین با میانگین ‭(ARWYT-Salinity) ‬مناطق شور 4 تن در هکتار رقم روشن برتری / 3 تن درهکتار رقم کویر و ‮‭4 / 142‬ تن درهکتار در مقایسه با ‮‭515‬ / عملکرد ‮‭664‬ خود را نشان داد و به همراه ‮‭16‬ لاین انتخابی دیگر و ارقام شاهد کویر و بم در آزمایش سازگاری لاینهای امید در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در 3 تکرار و ‭(ERWYT-Salinity) ‬بخش مناطق معتدل شور کشور ‮‭1385‬ ) مورد بررسی نهایی قرار گرفت . - ‮‭1384‬ و ‮‭3 - 86‬مکان (یزد ،اصفهان وبیرجند) طی دو سال زراعی ( ‮‭85‬ آب وخاک ایستگاههای تحقیقاتی که گزینش، ارزیابی و آزمایشات مقایسه عملکرد این لاین در آنها ‭Ec ‬متوسط بود‭. EcWater =‬‮‭12-8‬‭ds/m ‬و ‭EcSoil =‬‮‭14-9‬‭ds/m: ‬صورت گرفته است به ترتیب با میانگین ‮‭84‬‭-MS- ‬نتایج آزمایش سازگاری و بررسی پایداری عملکرد این لاین طی 2 سال نشان داد که لاین ‮‭4 13‬ تن در هکتار به ترتیب به مقدار ‮‭1001‬ و ‮‭333‬ کیلوگرم درهکتار نسبت به ارقام کویر( با میانگین / عملکرد ‮‭4 545‬) در مجموع بطور میانگین ‮‭667‬ کیلوگرم ( ‮‭17‬ درصد) نسبت به / 3) و بم (با میانگین عملکرد ‮‭212‬ / عملکرد ‮‭544‬ و انحراف ‭(R= ‬با کمترین میانگین رتبه عملکرد( ‮‭84 5‬‭-MS- ‬میانگین ارقام شاهد افزایش عملکرد داشت. لاین ‮‭13‬ دارای عملکرد بالاو ‭( YIR%= ‬و بیشترین مقدار شاخص نسبی عملکرد ( ‮‭117‬ (3‭=SDR/ ‬معیار رتبه پایین ( ‮‭033‬ پایدار نسبت به شاهد ها بود و دارای سازگاری خوبی به مناطق دارای تنش شوری (آب یا خاک شور) میباشد. علاوه بر تحمل به شوری و سازگاری مناسب، یکی ازخصوصیات برجسته دیگر این لاین شیشه ای بودن مقطع دانه و در نتیجه بالا بودن شاخص سختی دانه آن در مقایسه با ارقام شاهد (بویژ ه ارقام جدید ارگ وبم ‮‭10‬ نسبت به زنگ سیاه ‭MR-‬‮‭30‬‭RMR ‬با واکنش ‮‭84- 11‬‭-MS ‬میباشد. لاین ‮‭13‬ / ) با درصد پروتیین ‮‭1388 95‬ درکنیا تحمل خوبی نسبت به این بیماری نشان داد که از خصوصیات - درسالهای ‮‭90‬ ‭(Ug (‬نژاد ‮‭40 40 99‬‭MR ‬و ‭MR ‬، ‮‭40‬‭MS ‬برتر دیگر این لاین میباشد. ارقام شاهد کویر ، بم و ارگ نیز به ترتیب واکنش داشتند. این لاین با واکنش متحمل تا نیمه حساس در برابر زنگ زرد و قهوه ‭(Ug ‬نسبت به زنگ سیاه (نژاد ‮‭99‬ کشور) دارای واکنش مشابه ارقام جدید و متحمل به شوری مانند بم و ارگ میباشد‭. Hot spot ‬ای (در مناطق برتری این لاین در آزمایش های تحقیقی- تطبیقی و ترویجی اجرا شده در مناطق مختلف دارای آب و خاک شور، نسبت به ارقام شاهد مورد کشت در این مناطق نیز مشهود بود، بطوریکه میانگین عملکرد این لاین 3 تن / 4 تن درهکتار در مقایسه با ‮‭804‬ / درآزمایش های تحقیقی- ترویجی ‮‭14‬ درصد (با میانگین عملکرد ‮‭333‬ درهکتار میانگین عملکرد ارقام شاهد) نسبت به میانگین عملکرد دانه ارقام شاهد( ارگ و بم ) در شرایط زارعین افزایش عملکرد داشت . با توجه به تحمل به شوری و پتانسیل عملکرد بالا(به ترتیب ‮‭677‬ و ‮‭500‬ کیلو گرم افزایش عملکرد در آزمایش سازگاری و ترویجی نسبت به شاهدها) و سازگاری خوب درمناطق معتدل دارای آب وخاک شور، مقاومت به خوابیدگی و ریزش دانه، کیفیت نانوایی بالا (بویژه از لحاظ شاخص سختی دانه، درصد پروتیین، عدد زلنی، در مقایسه با ارقام شاهد ارگ وبم ، نامگذاری، معرفی وکشت ‮‭84‬‭-MS- ‬مقادیرگلوتن مرطوب وخشک) لاین ‮‭13‬ دراقلیم معتدل ‭(EcWater =‬‮‭12-6‬‭ds/m ‬و ‭EcSoil =‬‮‭14-7‬ ‭ds/m) ‬این لاین دراراضی تحت تنش شوری آب وخاک کشور (استانهای یزد، کرمان، خراسان جنوبی، سیستان ،قم، سمنان وقسمتهایی از استان اصفهان) پیشنهاد میگردد.