گزارش نامگذاری وآزاد سازی لاین جدید گندم متحمل به شوری ‭1-66-22/3/Alvd//Aldan/Ias58 ‬جهت کشت در مناطق با تنش شوری خاک وآب در اقلیم معتدل و گرم

لاین ‮‭87-8‬‭-MS ‬با شجره ‮‭3/22-66-1‬‭/Alvd//Aldan/Ias‬‮‭58‬ در سال زراعی ‮‭1378-79‬ با شماره تلاقی‮‭1-16087‬ از دورگ گیری بین گندم پیشتاز‭( Alvd//Aldan/Ias‬‮‭58‬) با سازگاری وسیع و پتانسیل عملکرد بالا به عنوان والد پدری و لاین بومی متحمل به شوری ‮‭22-66-1‬ بعنوان والد مادری ایجاد گردید. در سال زراعی ‮‭1379-80‬ بذور F1 آن در کرج کشت و مورد بررسی قرار گرفت. در طول سالهای زراعی ‮‭1380-84‬ نسل های در حال تفکیک F2 تا F5 این تلاقی در یزد تحت ارزیابی وگزینش در شرایط تنش شوری بودند. این لاین در سال زراعی ‮‭1384-85‬ در آزمایش مشاهده ای خزانه شوری ‭(PWSN-Salinity) ‬در ایستگاه یزد در شرایط آب وخاک شور با میانگین عملکرد دانه ‮‭6/625‬ تن در هکتار نسبت به ارقام کویر ، روشن و بم ( به ترتیب با میانگین عملکرد ‮‭4/997‬ ، ‮‭5/014‬ و ‮‭6/236‬ تن در هکتار) ، برتری نشان داد و برای بررسی دقیق تر در سال آتی انتخاب گردید. درسال زراعی‮‭1385-86‬در آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی ‭(PRWYT-Salinity) ‬در ایستگاههای مناطق شور معتدل (یزد، اصفهان و بیرجند) و گرم شور (اهواز و زابل)، لاین ‮‭87-8‬‭-MS ‬با میانگین عملکرد ‮‭3/987‬ تن درهکتار در مقابل ارقام شاهد کویر ( با میانگین عملکرد ‮‭2/995‬ تن در هکتار)، روشن (با میانگین عملکرد ‮‭2/885‬ تن در هکتار)، بم ( با میانگین عملکرد ‮‭3/214‬ تن در هکتار) و سیستان (با میانگین عملکرد ‮‭3/690‬ تن در هکتار) شایستگی خود را نشان داد و به همراه سایر لاین های برتر جهت بررسی در آزمایش مقایسه عملکرد پیشرفته انتخاب گردید. در سال زراعی‮‭1386-87‬ در آزمایش مقایسه عملکرد لاینهای پیشرفته مناطق شور‭(ARWYT-Salinity) ‬در 3 ایستگاه تحقیقاتی یزد ، اصفهان و بیرجند این لاین با میانگین عملکرد ‮‭4/178‬ تن درهکتار در مقایسه با ‮‭3/213‬ تن درهکتار رقم کویر، ‮‭3/695‬ تن در هکتار رقم بم و ‮‭3/813‬ تن در هکتار رقم نیشابور برتر بود و به همراه لاینهای انتخابی دیگر و ارقام شاهد در آزمایش سازگاری لاینهای امید بخش مناطق معتدل شور کشور‭(ERWYT-Salinity) ‬در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در 3 تکرار و 4 مکان (یزد ، اصفهان ، کرمان و بیرجند) طی دو سال زراعی (‮‭1387-88‬ و ‮‭1388-89‬) مورد بررسی نهایی قرار گرفت. متوسط ‭Ec ‬آب و خاک ایستگاههای تحقیقاتی که گزینش، ارزیابی و آزمایشات مقایسه عملکرد این لاین در آنها صورت گرفته است به ترتیب‭: EcSoil =‬‮‭13-8‬‭ds/m ‬و ‭EcWater =‬‮‭11-8‬‭ds/m ‬بود. نتایج آزمایش سازگاری و بررسی پایداری عملکرد این لاین طی2 سال در 4 مکان نشان داد که لاین ‮‭87-8‬‭-MS ‬با میانگین عملکرد‮‭4/901‬ تن در هکتار به ترتیب مقدار‮‭613 589‬، ، ‮‭1225‬ کیلو گرم نسبت به ارقام بم (‮‭4/312‬ تن در هکتار)، نیشابور(‮‭4/282‬ تن در هکتار) و کویر(‮‭3/676‬ تن در هکتار) و در مجموع بطور میانگین ‮‭809‬ کیلو گرم (‮‭19‬درصد) نسبت به میانگین ارقام شاهدها افزایش عملکرد داشت. لاین‮‭87-8‬‭-MS ‬با کمترین مقدار میانگین رتبه عملکرد(3‭R=) ‬و انحراف معیار رتبه )‮‭2/449‬‭(SDR= ‬و مقدار شاخص نسبی عملکرد بالا (%‮‭117‬‭YIR=) ‬دارای عملکرد بالاو پایدار نسبت به شاهدها بود و دارای سازگاری خوبی به مناطق دارای تنش شوری (آب یا خاک شور) میباشد. برتری این لاین در آزمایش های تحقیقی- تطبیقی و ترویجی اجرا شده در مناطق مختلف دارای آب و خاک شور، نسبت به ارقام شاهد مورد کشت در این مناطق نیز مشهود بود، بطوریکه میانگین عملکرد این لاین درآزمایش های تحقیقی- تطبیقی و ترویجی به ترتیب ‮‭4/709‬ و ‮‭4/474‬ تن در هکتار ( در مقایسه با میانگین عملکرد ‮‭4/147‬ و‮‭3/664‬ تن درهکتارارقام شاهد در آزمایشهای آنفارم وترویجی) بود که نسبت به میانگین عملکرد دانه ارقام شاهد در شرایط زارعین حدود ‮‭17‬ درصد افزایش عملکرد داشت. با توجه به تحمل به شوری و پتانسیل عملکرد بالا (برتری وافزایش عملکرد نسبت به ارقام شاهد در هر دو شرایط تحقیقاتی وانفارم و ترویجی) و سازگاری خوب درمناطق معتدل و گرم دارای آب و خاک شور، مقاومت به خوابیدگی، مقاومت به ریزش دانه، کیفیت خوب، وزود رسی نسبی لاین‮‭87-8‬‭-MS ‬در مقایسه با ارقام شاهد ارگ، افق و بم، نامگذاری، معرفی و کشت این لاین دراراضی تحت تنش شوری آب وخاک ‭(EcSoil =‬‮‭13-7‬ ‭ds/m ‬و‭EcWater =‬‮‭12-6‬‭ds/m) ‬دراقلیم معتدل و گرم کشور(استانهای یزد، کرمان، خراسان جنوبی ورضوی ، فارس ، سیستان (زابل)، قم، سمنان و قسمتهایی از استان اصفهان) پیشنهاد میگردد.