کنترل بیولوژیک پوسیدگی فوزاریومی طوقه و ریشه گندم به روش تیمار بذر با فرمولاسیونهای مختلف تریکودرمای بومی خوزستان

در اجرای این طرح تحقیقاتی، ابتدا مزارع استان خوزستان برای یافتن عوامل فوزاریومی طوقه و ریشه مورد بررسی و جستجو قرار گرفت و با جداسازی این عوامل از بوتهصهای بیمار خالص سازی و شناسایی آنها حتی الامکان صورت گرفت و برای آزمون بیماریزایی با توجه به امکانات موجود با توجه به علایم بیماری در مزرعه و فراوانی گونه مشاهده شده بر روی محیط های کشت جهت آزمون بیماریزایی 4 جدایه از ‭Fusarium culmorum ‬انتخاب و آزمون بیماریزایی بر اساس یک طرح کاملا تصادفی انجام شد و از میان آنها یک جدایه با توان بیشتر بیماریزایی برای انجام آزمایش گلخانه ای گزینش شد.آزمایش در قالب کرتهای خرد شده بر اساس طرح کاملا تصادفی با تیمار اصلی جدایه های مختلف تریکودرما در شش سطح ( ‮‭22‬‭-Trichoderma harzianum T ‬به عنوان شاهد غیر بومی، چهار جدایه بومی ‭T.harzianum‬1 ، ‭T.harzianum‬2 ،‭T.longibrachiatum‬1 و 2 ‭T. longibrachiatum ‬موجود در آزمایشگاه تولید فرآوردهصهای بیولوژیک بخش تحقیقات گیاهپزشکی اهواز و شاهد تیمار نشده) و تیمار فرعی فرمولاسیونصهای مختلف در سه سطح (ژل، پودر تالک و مایع) در 3 تکرار انجام گرفت. در این آزمایش از میزبان حساس گندم دوروم ( رقم بهرنگ) و جدایه گزینش شده ‭Fusarium culmorum ‬استفاده شد. نتایج این بررسی نشان داد که تمامی تیمارهای کرتهای اصلی (جدایه های تریکودرما) با شاهد تفاوت معنی دار در سطح احتمال 1% دارند و در دستهصبندی میانگینصها هر یک در کلاس جداگانهصای قرار گرفتند. در این میان جدایه بومی ‭T.harzianum‬2 بیشصترین کارآیی را با میزان ‮‭50/53‬ درصد از نظر کاهش بیماری از خود نشان داد و در گروه جداگانه ‭a ‬قرار گرفت. بعد از آن گونه های بومی ‭T.harzianum‬1، ‭T.longibrachiatum‬1 و ‭T.longibrachiatum‬2 بترتیب با میزان ‮‭44/10‬ ، ‮‭37/03‬ و ‮‭30/19‬ در گروهصهای بعدی قرار گرفتند و در آخر، نیز جدایه غیر بومی ‮‭22‬‭-T.harzianum T ‬با میزان کاهش ‮‭20/95‬ در گروه ‭d ‬قرار گرفت. در میان فرمولاسیون ها بترتیب فرمولاسیون های پودر تالک ، ژل و مایع در گروهصهای جداگانه a، ‭b ‬و ‭c ‬قرار گرفتند . در این میان، بیشترین کاهش معنیصدار میزان بیماری به ترتیب به پودر تالک، ژل و مایع تعلق داشت. اثرات متقابل دو تیمار اصلی و فرعی نیز در سطح احتمال 1% معنی دار بود و دستهصبندی میانگینصها به روش دانکن آنصها را در 5 گروه اصلی قرار داد. در این آزمایش بهترین اثر متقابل فرمولاسیون و جدایه از لحاظ کارآیی در کاهش میزان بیماری، به ترتیب در اثرات متقابل 2 ‭T.longibrachiatum- ‬ژل و 1 ‭T.harzianum- ‬پودر تالک و 2 ‭T. harzianum-‬پودر تالک مشاهده گردید. واژه های کلیدی: گندم ، ‭Fusarium ‬، تیمار بذر، تریکودرما، کنترل بیولوژیک، پوسیدگی طوقه و ریشه