بررسی پارت های بذری گندم آبی در کرت های کنترلی

به منظور بررسی تعداد ‮‭825‬ نمونه بذر از ارقام گندم آبی در طبقات بذری پرورش،3 مادری و گواهی شده ؛ تولیدی ‮‭24‬ مرکز شامل مراکز آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، ایلام، بوشهر، جیرفت، چهارمحال و بختیاری، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خوزستان، زنجان، سمنان، قزوین، کردستان، کرمان، کرمانشاه، کهکیلوییه و بویر احمد، لرستان، مازندران، مرکزی، هرمزگان، همدان و یزد. از ‮‭51‬ رقم شامل ارقام ‮‭83-3‬‭-C-‬‮‭14-78‬، ‭D-‬‮‭9-84‬، ‭DW-‬‮‭18-18‬، ‭MV-‬‮‭17‬، ‭N-‬‮‭90-80‬، ‭S-‬‮‭20-87‬، S، آرتا، ارگ، اروم، افق، افلاک، الوند، امید، بزوستایا، بک کراس روشن، بم، بهار، بهرنگ، پارسی، پیشتاز، پیشگام، چمران، چمران،2 دریا، روشن، زارع، زرین، سایونز، سناباد، سیروان، سیستان، سیوند، شانگهای، شیرودی، فلات، قابوس، کرخه، کریم، کویر، گاسپارد، گاسکوژن، گنبد، مروارید، میلان، نای شصت، نستور، ویریناک، هامون و یاواروس در کرت های کنترلی به مساحت ‮‭10‬ مترمربع(4 خط به فاصله ‮‭50‬ سانتیمتر و طول 5 متر) و در نظر گرفتن 5 سانتیمتر فاصله بین بوته ها تشکیل می شود. در این کرت ها ابتدا ارقام گندم بر اساس خصوصیات مرفولوژیکی منطبق بر دیسکریپتور ‭UPOV ‬شناسایی شدند. سپس سایر ارقام، سایر گونه ها، علف های هرز غیر مجاز و بیماری های بذرزاد در هر کرت به صورت مشاهده ای شناسایی و شمارش شد و در ادامه با استفاده از استاندارهای ملی کنترل و گواهی بذر ارقام گندم، نسبت به تعیین محموله های استاندار اقدام شد. نتایج حاصل از بررسی وضعیت نمونه های بذری نشان داد که اختلاط به بذر سایر ارقام، سایر گونه ها و علف های هرز غیر مجاز در طبقات مختلف بذری وجود دارد. با این حال بیشترین و کمترین اثر در غیر استاندارد شدن نمونه ها به ترتیب به اختلاط با بذر سایر ارقام(‮‭16‬%) و علف های هرز غیر مجاز(2%) تعلق داشت. مقایسه طبقات بذری نیز نشان داد که بیشترین و کمترین نمونه های غیر استاندارد به ترتیب به طبقات بذری پرورش 3 (‮‭11‬%) و مادری(8%) تعلق دارد. مقایسه نمونه های بذری مراکز از نظر اختلاط به بذر سایر گونه ها نیز نشان داد که مراکز ایلام و کرمان به ترتیب با ‮‭63‬ و ‮‭32‬ درصد نمونه غیر استاندارد با وضعیت مطلوب بیشترین فاصله را دارند. همچنین وضعیت نمونه های بذری مراکز از نظر اختلاط با بذر سایر ارقام نیز نشان داد که مراکز چهارمحال و بختیاری، مازندران، اردبیل و کردستان به ترتیب با ،‮‭33‬ ،‮‭29 32‬ و ‮‭26‬ درصد نمونه بذری غیر استاندارد با وضعیت مطلوب بیشترین فاصله را دارند. با این حال آلودگی به بذر علف های هرز غیر مجاز کمترین اثر را در غیر استاندارد شدن نمونه های بذری داشته است ؛ به طوری که تمامی نمونه های مراکز آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، بوشهر، جیرفت، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، خوزستان، زنجان، قزوین، کهکیلوییه و بویر احمد، لرستان، مازندران، مرکزی، هرمزگان و یزد از این نظر استاندارد ارزیابی شدند. با این حال علف های هرز غیرمجاز در مراکز ایلام، سمنان، چهارمحال و بختیاری، کرمان، کردستان، کرمانشاه، خراسان رضوی، اردبیل و همدان به ترتیب موجب غیر استاندارد شدن ،8 ،7 ،6 ،4 ،3 ،3 ،‮‭2 3‬ و 2 درصد از نمونه های بذری شده اند. واژه های کلیدی: گندم آبی- طبقات بذری- کرت های کنترلی