تعیین مدل تاریخ کاشت چغندرقند با استفاده از پارامترهای اقلیمی در مناطق مختلف کشور

با توجه به طولانی بودن دوره رشد چغندرقند و مزایای فراوان کشت زود آن، در اکثر مناطق چغندرکاری کشور این گیاه زراعی باید در اولین زمان ممکن کشت شود. یکی از محدودیت های اصلی در کشت زود چغندرقند، احتمال بروز یخبندان در مرحله گیاهچه ای بعد از سبز شدن است. برای شناخت بیشتر این محدودیت و شناسایی زودترین تاریخ کشت ممکن در هر منطقه که حداقل ریسک خسارت یخ زدگی وجود داشته باشد، بر اساس اطلاعات هواشناسی بلند مدت، مدل تاریخ کشت برای برخی از شهرستان ها در استان هایکرمانشاه( کنگاور، اسلام آباد غرب و صحنه)آذربایجان غربی( ارومیه، میاندوآب، خوی و نقده)، قزوین(تاکستان و بویین زهرا)، اصفهان(سمیرم)، لرستان(دشت سیلاخور)، فارس(اقلید)، کرمان(بردسیر)، خراسان رضوی(تربت جام، تربت حیدریه و مشهد) و اردبیل(مشکین دشت) تعیین شد. بدین منظور برای هریک از شهرهای ذکر شده بر اساس آمار بلند مدت دمای هوا و خاک، در هر منطقه ابتدا زمان احتمال وقوع دماهایی که به گیاهچه های چغندرقند خسارت وارد می کند ( کمتر از 2- درجه سانتی گراد) طی ماه های اسفند تا اردیبهشت تعیین شد. سپس با توجه به دمای پایه جوانه زنی چغندرقند و واحدهای گرمایی از کاشت تا سبز شدن بر اساس آمار بلند مدت دما در عمق پنج سانتی متری خاک، زمان سبز شدن در هر منطقه پیش بینی گردید. با تلفیق دو عامل احتمال و قوع یخ زدگی و زمان فرضی کشت و پیش بینی زمان سبز شدن، یک مدل تاریخ کشت برای هر منطقه تهیه شد که بر اساس آن زودترین تاریخ کشت ممکن که سبز شدن گیاهچه با حداقل خسارت یخ زدگی (احتمال وقوع کمتر از ‮‭20‬ درصد) مواجه شود، مشخص شد.نتایج بدست آمده نشان داد که واحدهای گرمایی مورد نیاز از کاشت تا سبز شدن چغندرقند به طور متوسط برای همه مناطق مورد بررسی‮‭156‬ درجه روز رشد می باشد. بر اساس مدل تهیه شده مشخص گردید زودترین تاریخ کشت قابل توصیه که حداقل ریسک خسارت یخ زدگی برای گیاهچه چغندرقند را داشته باشد در شهرستان های تربت جام، مشهد، تربت حیدریه، بویین زهرا، اقلید، سمیرم، تاکستان، کرمانشاه، خوی و دشت سیلاخور به ترتیب 8 ، ‮‭12‬ ، ،‮‭18 13‬ ، ‮‭23‬ ، ‮‭27 25‬، ‮‭27‬، ، ‮‭28‬ و ‮‭28‬ اسفند ماه تعیین گردید. همچنین برای شهرستان های نقده، بردسیر، اسلام آباد غرب، مشکین دشت، میاندوآب، ارومیه، وکنگاور به ترتیب ،1،1 ،2 ،4 ،‮‭13 12‬ و ‮‭20‬ فروردین ماه زودترین تاریخ کشت قابل توصیه می باشد.