تاثیر سطوح مختلف جمعیت نماتدهای زخم ریشه ‭(Pratylenchus thornei P. neglectus) ‬روی گندم

در این تحقیق واکنش گیاه گندم رقم سرداری در برابر جمعیتهای ،0 ،‮‭10‬ ،‮‭20‬ ،‮‭40‬ ،‮‭80‬ ،‮‭160‬ ،‮‭320‬ ،‮‭1280 640‬ و ‮‭2560‬ نماتد در هر ‮‭100‬ گرم خاک استریل دو گونه نماتد زخم ریشه ‭ Pratylenchus thornei Sher and Allen ‬و ‭P. neglectus (Rensch) Filipijev ‬در طی دو سال در قالب طرح کاملا تصادفی با ‮‭10‬ تیمار و چهار تکرار مورد بررسی قرار گرفت. جمعیت های خالص این دو گونه با کشت آنها بر روی دیسکهای هویج بدست آمد. هفت روز بعد از پس از کشت بذور گندم رقم سرداری درون گلدانهای سه کیلوگرمی محتوی خاک استریل نسبت به تلقیح جمعیتهای مختلف اقدام گردید. پس از نگهداری گلدانها به مدت یکماه در شرایط گلخانه، به فضای باز بیرون از گلخانه منتقل گردیدند. مایه زنی نماتد در ابتدای آذرماه انجام شده و تعداد پنجه ها و خوشه ها و ارتفاع بوته در طول دوره رویشی گیاه ثبت و پنج ماه پس از مایه زنی و قبل از خشک شدن بوته ها تعداد دو تکرار از هر تیمار برداشت و فاکتورهای رشدی گیاه از قبیل وزن تر و خشک اندامهای هوایی و زیرزمینی و فاکتورهای نماتدی از قبیل جمعیت نماتد در خاک و ریشه اندازه گیری گردید. یکماه پس از نمونه برداری اولیه و پس از خشک شدن بوته ها مابقی گیاهان برداشت شده و وزن خوشه ها اندازه گیری گردید. پس از اتمام جمع آوری داده ها و با توجه به نوع طرح آزمایشی به صورت تجزیه مرکب دو ساله بررسی و میانگین داده ها با استفاده از آزمون چند دامنه ای دانکن مقایسه گردیدند. با توجه به نتایج حاصل به نظر می رسد گندم رقم سرداری که یکی از ارقام توصیه شده برای کشت پاییزه به صورت دیم در مناطق سردسیر و معتدله می باشد از نظر جمعیت نهایی نماتد و وزن خوشه(عملکرد) به گونه ‭P. thornei ‬حساس بوده اما به گونه ‭P. neglectus ‬درجاتی از تحمل را نشان داده و یا به علت قدرت بیماریزایی کمتر این گونه می باشد. چنانچه ‮‭10‬ درصد خسارت این نماتد به محصول گندم قابل چشم پوشی باشد می توان آستانه زیان اقتصادی برای گونه ‭P. thornei ‬را ‮‭10‬ نماتد در هر ‮‭100‬ گرم خاک و برای نماتد گونه ‭P. neglectus ‬در حدود ‮‭160‬ نماتد در هر ‮‭100‬ گرم خاک در نظر گرفت. کلمات کلیدی: نماتد زخم ریشه، گندم، رقم سرداری، حساسیت، ‭Pratylechus thornei ‬و ‭Pratylechus neglectus