بررسی سازگاری و مقایسه عملکرد و برخی صفات مهم ژنوتیپ های برنج در چند کشور آسیای غربی و مرکزی

بررسی عملکرد و صفات مهم ارقام و لاین های جدید ازنظر قابلیت کشت و میزان سازگاری یکی از مسایل مهم در اصلاح نباتات است که در انتخاب و توسعه کشت ژنوتیپ های اصلاح شده حایز اهمیت فراوان می باشد. این پروژه به عنوان اولین پروژه برنج منطقه ای از برنامه ایجاد شبکه تحقیقات و ارزیابی چند مکانی برای بهبود ذخایر ژنتیکی برنج در کشور های آسیای مرکزی و غربی می باشد. این تحقیق نیز به منظور بررسی سازگاری و مقایسه عملکرد و برخی صفات مهم زراعی و کیفی برنج با تعداد 14 ژنوتیپ برنج شامل 12 رقم و لاین ارسالی از موسسه تحقیقات برنج به همراه یک شاهد خزر و یک شاهد بومی منطقه در کشورهای ایران(رشت)، آذربایجان(لنکران)، ترکیه(ادیرنه) و عراق(نجف) به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1394 اجرا شد.تعدادی از صفات مهم زراعی مانند عملکرد دانه ارتفاع بوته و تعداد روز تا 50% گلدهی و همچنین صفات کیفیت پخت ، تبدیل و ظاهری دانه اندازه گیری شد. تجزیه واریانس ساده و مرکب، مقایسه میانگین صفات و تجزیه پایداری به روش GGEBiplot انجام شد. نتایج نشان داد که در کشور ترکیه لاین 3-56-18426 ، در عراق دو رقم درفک و شیرودی در ایران پنج لاین امیدبخش شامل 20-18425 ، 3-56-18436 ، 34-184104 ، 11-184104 و 12-18433 ، در کشور آدربایجان ارقام گوهر ، شیرودی، درفک و لاین 1-104 به عنوان لاین های با عملکرد بالا و متوسط و دارای خصوصیات زراعی وکیفیت دانه مطلوب، جهت ارزیابی در آزمایش پیشرفته تر در برنامه اصلاح و معرفی مستقیم رقم انتخاب شدند. پایدارترین ژنوتیپ ها در سه منطقه ترکیه، عراق و ایران به ترتیب ژنوتیپ های گوهر، درفک، 1840434، 1840411، 1833312 و 1842520 بودند. در تمام کشورهای مورد آزمایش، تعدادی از ژنوتیپ های دارای صفات زراعی و کیفی مناسب نظیر واریته ها و لاین های با عملکرد دانه بالا به عنوان والد بخشنده دربرنامه دورگ گیری به منظور انتقال صفت مطلوب آن ها انتخاب شدند.واژه های کلیدی: برنج، پایداری، سازگاری، کیفیت، عملکرد