اصلاح مرکبات به منظور تولید ارقام و پایه های جدید

دورگ گیری یکی از روش های اصلاحی درختان میوه است که جهت بهبود و تولید ارقام و پایه های جدید مورد استفاده قرار می گیرد و در مرکبات کاربرد فراوانی دارد. به منظور دستیابی به ارقام و پایه های تجاری جدید، این طرح با چهار زیرپروژه در چهار فاز شروع شد. هدف از اجرای فاز اول این طرح (سال 1390)، تهیه توده F1 جهت ارزیابی مقدماتی دورگ های حاصله می باشد. در زیرپروژه اول: نارنگی کلمانتین یکی از ارقام تجاری مرکبات توصیه شده برای مناطق شمالی کشور بوده، ولی اندازه کوچک میوه، تعداد زیاد بذر و حساسیت میوه به سرما و گرانوله شدن را می توان از معایب آن دانست. برای رفع این نقایص و تولید درختانی که میوه های با کیفیت تر از آن تولید کنند، پروژه ای با تلاقی بین نارنگی کلمانتین (والد مادر) × ارقام پرتقال خونی مورو، والنسیا و کربلایی (والد پدر) به اجرا در آمد. همچنین در این زیرپروژه برای تولید ارقام جدید دیررس از تلاقی نارنگی یاشار × پرتقال والنسیا استفاده شد. در زیرپروژه دوم این پژوهش به منظور تولید ارقام جدید نارنگی یا تانگور، بین نارنگی انشو میاگاوا (بعنوان والد مادر) با پرتقال های خونی مورو، محلی و والنسیا و نارنگی های پیج، شانگشا و کلمانتین (والد پدر) دورگ گیری صورت پذیرفته است. در زیرپروژه سوم: با توجه به حساسیت درختان مرکبات به سرما مخصوصا در مناطق شمالی کشور، تلاقی هایی بین شانگشا و یوزو به عنوان ارقام نسبتا متحمل به سرما و ارقام تجاری پرتقال های تامسون ناول، خونی سانگین و والنسیا با هدف دستیابی به ارقام متحمل به سرما انجام گرفت. در زیرپروژه چهارم به منظور ایجاد پایه های جدید با اثرات مطلوب از نظر تحمل به تنش ها مانند سرما، خشکی، شوری و خصوصیت پاکوتاهی تلاقی های زیر پیش بینی گردید: کلیوپاترا ماندارین (والد مادر) × پونسیروس (والد پدر) - کلیوپاترا ماندارین (والد مادر) × ترویر سیترنج (والد پدر) - کلیوپاترا ماندارین (والد مادر) × سیتروملو (والد پدر) - کلیوپاترا ماندارین (والد مادر) × فلاینگ دراگون (والد پدر) - شانگشا (والد مادر) × پونسیروس (والد پدر) - یوزو (والد مادر) × پونسیروس (والد پدر) بوده است. برای اجرای فاز اول پروژه ها، پس از انتخاب والدین در هر پروژه، برای هر ترکیب 50 گل انتخاب و عمل گرده افشانی دستی انجام شد. میوه ها پس از رسیدن و بذرگیری از آنها، بذور درون گلدان های پلاستیکی کاشته شدند. نتایج فاز اول زیرپروژه های اول تا چهارم، دستیابی به تعدادی بذر می باشد که بعد از کاشت بذور در گلدان، تعدادی گیاه سبز شده بود و پس از جداسازی انواع گیاه دورگ از نوسلار، گیاهان دورگ در فضای بیرون کشت شدند. واژه های کلیدی: اصلاح، پایه، دورگ گیری، رقم، مرکبات