بررسی سازگاری و پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ های پیشرفته تریتیکاله در آزمایش یکنواخت سراسری مناطق سردسیر دیم

به منظور بررسی پایداری و سازگاری عملکرد دانه لاین های امید بخش تریتیکاله، تعداد 15 لاین پیشرفته به همرا ه گندم آذر2 در قالب آزمایش مقایسه عملکرد به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی در 4 تکرار و در ایستگاه های تحقیقات کشاورزی مراغه، قاملو، شیروان و ارومیه به مدت سه سال 93-1390 مورد بررسی قرار گرفتند. صفات و خصوصیات زراعی از قبیل زودرسی، مقاومت به سرمای زمستانه، میزان چروکیدگی دانه، بیماری های شایع در مناطق ، ارتفاع بوته، وزن هزاردانه و عملکرد دانه اندازه گیری و یادداشت شده و بر مبنای روش های تجزیه آماری لاینها با شاهد مورد مقایسه قرارگرفتند. نتایج حاصل از تجزیه داده ها نشان داد، لاین های تریتیکاله نسبت شاهد آذر2 عموما از لحاظ تعداد روز تا ظهور سنبله زودرستر ولی در مرحله رسیدگی فیزیولوژیک دیررس می باشند. همچنین از لحاظ ارتفاع بوته نیز اغلب لاین های تریتیکاله نسبت شاهد بلندتر بودند. هرچند واکنش لاینها در مناطق مختلف متفاوت می باشد ولی بررسی میانگین عملکرد دانه در کل مناطق بیانگر برتری لاین شماره 2 (GAUR_2/HAR E_3//JLO 97/CIVET/5/DIS B5/3/SPHD/…) با 2023 کیلوگرم در هکتار می باشد که نسبت به آذر2 (1795 kg/ha) 13 درصد برتری داشت. در تجزیه پایداری به روش لین و بینز و شاخص ضریب تغییرات محیطی لاین های با عملکرد پایینتر پایدار ظاهر شدند. درحالیکه در روش رتبه بندی لاین شماره 2 با میانگین رتبه 2/6 پایینترین رتبه را داشته و در نتیجه به عنوان پایدار ترین لاین انتخاب گردید. لاین شماره 14 نیز با تولید10 درصد عملکرد دانه بیشتر نسبت به آذر2 ، رتبه پایداری مناسبی داشته و بنابراین این لاین ها با لحاظ برتری از نظر عملکرد دانه و نیز شاخص پایداری قابلیت معرفی برای مناطق دیم سردسیری را خواهند داشت. واژه های کلیدی: تریتیکاله، سازگاری، دیم ، خشکی ، عملکرد و انتخاب