بررسی وضعیت کمی و کیفی نیروهای میدانی شبکه ترویج دولتی و غیر دولتی ( عاملان ترویج ) برای پاسخگویی به نیاز های کشاورزان

در این تحقیق وضعیت عاملان ترویج به عنوان منابع انسانی ترویج، از جهت کمیت و کیفیت مورد بررسی قرار گرفته است. روش ارزشیابی توانمندساز با حضور عاملان و دست اندرکاران ترویج، به عنوان روش کیفی در این تحقیق به کار گرفته شده است. با استفاده از اطلاعات و آمار موجود از وضعیت عاملان ترویج در کشور، وضعیت استان های کشور توصیف، تشریح و مقایسه شده است. همچنین با بهره گیری از ابزار پرسشنامه 267 نفر از عاملان ترویج در چهار استان: همدان، خراسان رضوی، ایلام و تهران انتخاب و به عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفته اند. بررسی ساختار نیروی انسانی ترویج نشان از روند کاهشی در تعداد نیروی انسانی دولتی و افزایش در نیروی انسانی بخش خصوصی در کشور دارد. کیفیت نیروی انسانی از جهت سطح تحصیلات ارتقا یافته است. روند واگذاری فعالیت ها و مسیولیت ها به بخش خصوصی رضایت بخش نیست. توزیع جغرافیایی نیروی انسانی در استان های کشور متعادل و مطلوب نیست. به عنوان نمونه، «برخوردارترین» استان بیش از 5 برابر «محرومترین» استان، عامل ترویج دولتی دارد. درصد قابل توجهی از کاری را که عاملان انجام می دهند(46%)، کار غیر ترویجی است. اغلب افرادی که به عنوان عاملان ترویج فعالیت می کنند، دارای تخصص های فنی کشاورزی هستند و با روش های اجتماعی و ترویجی آشنایی کافی ندارند. در قالب ارزشیابی توانمندساز فهرستی از فعالیت های ترویج و عاملان آن به صورت مشورتی تدوین و سپس اهمیت آن ها اولویت بندی گردید. در فهرست مذکور، آموزش عاملان، سازماندهی عاملان، ایجاد انگیزه در عاملان، نهادسازی مشارکت عاملان و نظام دانش و اطلاعات عاملان ترویج به ترتیب بیشترین اهمیت را نشان دادند. توصیه می شود توزیع نیروهای شبکه ترویج به گونه ای برنامه ریزی شود که درصد بالایی از عاملان ترویج در دهستان و روستا در کنار کشاورز باشند. توصیه می شود در کنار اصلاح ساختار نیروی انسانی شرکت ها و در راستای خصوصی سازی ترویج ، مسیولیت ها و به تبع آن اعتبارات نیز برای این بخش فراهم گردد. توصیه می شود آموزش روش های اجتماعی و ترویجی و به ویژه روش های جدیدتر مشارکتی برای عاملان اجرا شود.واژه های کلیدی: ارزشیابی توانمندساز، ترویج، شاخص منابع، عاملان ترویج کشاورزی