ارزیابی اثر تاریخ کاشت و تراکم بذر بر عملکرد و اجزای عملکرددانه ارقام نخود دیم

به منظور ارزیابی واکنش ارقام نخود دیم معرفی شده توسط موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور و برخی توده های محلی نخود به تاریخ کاشت و تراکم بذر، آزمایشی به صورت کرت های دو بار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در سال زراعی 1395- 1394 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی طرق در مشهد به اجرا درآمد. تاریخ کاشت با دو سطح کشت در انتهای پاییز (انتظار) و کشت معمول کشاورزان (نیمه دوم اسفندماه) به عنوان کرت اصلی و پنج ژنوتیپ نخود شامل 3 رقم و 2 توده محلی به عنوان کرت فرعی و 2 تراکم بذر 40 و 50 بذر در مترمربع به عنوان کرت فرعی-فرعی تیمارهای آزمایش بودند. نتایج نشان داد که از نظر بسیاری از صفات مورد بررسی از جمله وزن صد دانه و عملکرددانه اختلاف معنی داری بین تاریخ های کاشت و ژنوتیپ های نخود مورد بررسی وجود دارد. میانگین عملکرددانه در تاریخ کاشت اول 860 کیلوگرم در هکتار بود که بر میانگین عملکرد دانه در تاریخ کاشت دوم (380 کیلوگرم در هکتار) برتری قابل توجهی داشت. بر مبنای کمیت دانه تولیدی، ارقام سارال و جم و توده نیشابور به ترتیب با عملکرددانه 1038، 900 و 908 کیلوگرم در هکتار برای کشت در شرایط انتظار برتری دارند اما چنانچه بازارپسندی نیز مورد توجه باشد، به علت ریز بودن دانه ها در توده نیشابور (وزن صددانه 7/17 گرم)، ارقام جم و سارال به ترتیب با وزن صددانه 9/25 و 8/26 گرم مناسب خواهند بود. گرچه براساس نتایج این بررسی کشت بهاره قابل توصیه نیست، اما در چنین شرایطی رقم جم و توده نیشابور بر سایر ارقام و توده ها از نظر کمیت دانه تولیدی برتری خواهند داشت. تراکم بذرتاثیرقابل توجهی برصفات موردارزیابی نشان نداد و بنابراین تراکم کمتر مورد توصیه خواهد بود. واژه های کلیدی: ارقام نخود، تاریخ کاشت، کشاورزی دیم