ارزیابی مقدماتی خصوصیات زراعی و مقایسه عملکرد دانه ژنوتیپ های نخود کابلی در کشت پاییزه منطقه سردسیر دیم مراغه

به منظور انتخاب لاین های نخود متحمل به سرما و با عملکرد دانه بیشتر و تغییر زمان کشت از بهاربه پاییز، این تحقیق با دو آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی 1 با 24 لاین و رقم بصورت مشاهده ای و آزمایش مقدماتی 2 با 27 لاین و رقم، درقالب طرح آماری بلوک های کامل تصادفی، در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه و به مدت یک سال زراعی (95-1394) در کشت پاییزه مورد بررسی قرار گرفتند. در ایستگاه مراغه ژنوتیپ ها، تحت تاثیر یخبندان 5/11- درجه سانتی گراد بدون پوشش برفی قرارگرفتند. در آزمایش مقدماتی 1، نتایج عملکرد دانه ژنوتیپها نشان داد، 18 ژنوتیپ (75 درصد ژنوتیپها) دارای عملکرد دانه بیشتری نسبت به شاهد سارال (674 کیلوگرم درهکتار) بودند و ژنوتیپهای شماره 3، 4، 6، 8، 9، 10، 11، 15، 16، 26 و 28 با دامنه 1009- 1932 کیلوگرم در هکتار، بین 49-186 درصد، نسبت به شاهد سارال، افزایش عملکرد نشان دادند که بیشترین عملکرد دانه مربوط به ژنوتیپ شماره 3 بود. ژنوتیپ های شماره 4، 6، 11، 14, 15 و 16 با بیش از 75% تعداد بوته زنده مانده پس از سپری شدن فصل سرما، نسبت به دیگر ژنوتیپها و شاهد سارال(با 28 بوته زنده مانده ) برتر بودند و در این میان، ژنوتیپ شماره 6 با تعداد 38 بوته زنده برتر بود. درآزمایش مقدماتی2، نتایج تجزیه واریانس صفات نشان دادکه بین ژنوتیپ ها, از نظرصفات وزن صد دانه و ارتفاع بوته، اختلاف آماری بسیار معنی دار(≤0.01 ) و از نظر تعداد بوته زنده مانده و درصد مقاومت به سرما، اختلاف آماری معنی دار (≤0.05 ) وجود داشت. مقایسه میانگین عملکرد دانه نشان داد، ژنوتیپ شماره 12 (FLIP 97-266C ) با 1248 کیلوگرم در هکتار، بیشترین عملکرد دانه را داشت. همچنین ژنوتیپهای شماره 18، 14، 17، 26، 8، 10، 16، 16، 20، 23، 22، 25 و 15 به ترتیب با دامنه عملکرد 1224- 855 کیلوگرم در هکتار، عملکرد دانه بیشتری در مقایسه با شاهد سارال (با متوسط 797 کیلوگرم درهکتار) داشتند.کمترین عملکرد دانه نیز مربوط به ژنوتیپ شماره 13 با متوسط 126 کیلوگرم درهکتار بود. مقایسه میانگین صفت درصد مقاومت به سرما (CR%) نشان داد ژنوتیپ های شماره 18، 27 (شاهد سارال)، 16، 22، 4، 14، 20 و 25، با مقاومت به سرمای بیشتر از 71 درصد، به عنوان متحمل به سرما ارزیابی شدند و بیشترین مقاومت را در مقابل برودت طبیعی 5/11- درجه سانتی گراد بدون پوشش برفی، از خود نشان دادند. همچنین از نظر تعداد بوته زنده مانده، ژنوتیپهای شماره 18، 27، 16 و 22 با بیش از 75 درصد، دارای بیشترین تعداد بوته زنده مانده پس از سرمای زمستان بودند.واژه های کلیدی : کشت پاییزه، نخود، Cicer arietinum ، تحمل به سرما، ژنوتیپ، دیم