مطالعه فیزیولوژیکی Eucalyptus flockthoia و Eucalyptus leucoxylen با استفاده از آزمایشات لایسیمتری

در این پژوهش نیاز آبی دو گونه از اکالیپتوس E. flocktoniae و E. leucoxylon و همچنین تاثیر تنش خشکی بر رفتارهای مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی این دو گونه، با استفاده از لایسیمتر های وزنی و زهکش دار در شرایط طبیعی در ایستگاه تحقیقات بیابان زدایی شهید صدوقی یزد به مدت سه سال مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش با سه سطح رژیم آبیاری شامل 100 درصد ظرفیت زراعی(شاهد)، 70 درصد ظرفیت زراعی (تنش متوسط) و 40 درصد ظرفیت زراعی (تنش شدید) در قالب طرح پایه کاملا تصادفی و در سه تکرار اجرا گردید. نتایج بررسی های به عمل آمده نشان داد که گیاهان مذکور از تبخیر و تعرق سالانه کمتری نسبت به تبخیر و تعرق پتانسیل برخوردار بودند. ضریب گیاهی دو گونه E. flocktoniae و E. leucoxylon در شرایط ظرفیت زراعی به ترتیب 64/0 با نیاز آبی سالانه 4/1185 میلی متر و 88/0 با نیاز آبی سالانه 6/1617 میلی متر اندازه گیری شد. فاکتورهای مورفولوژیکی اندازه گیری شده در هر دو گونه شامل وزن خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، ارتفاع، قطر متوسط، حجم تاج پوشش، سطح مقطع تنه، شاخص سطح برگ (LAI) ، تحت تاثیر میزان رطوبت خاک قرار گرفت و بین تیمار های مختلف رطوبتی اختلاف معنی داری در سطح احتمال یک درصد مشاهده شد. اگرچه تفاوت معنی داری در میزان قندهای محلول در هر دو گونه در مواجه با تنش خشکی مشاهده نگردید، با این وجود افزایش میزان پرولین برگ ها نشان داد که مهمترین راه کار سازگاری این دو گونه بهبود شرایط اسمولیتی سلول و افزایش محتوای نسبی آب برگ ها و همچنین کاهش پتانسیل آب برگ ها می باشد. تنش ملایم خشکی در هر دو گونه موجب بهبود رنگدانه های کلروفیل گردید. با توجه به نتایج بدست آمده گونه E. leucoxylon با عملکرد بیشتر در شرایط 100 درصد ظرفیت زراعی، از رشد بیشتر برخوردار و عملکرد بیشتری داشت. اگرچه گونه E. flocktoniae از رشد کمتری در شرایط رطوبتی 100 درصد ظرفیت زراعی برخوردار گردید، با این وجود با به کار گیری سازوکار کاهش رشد و تطابق اسمزی، نسبت به تنش خشکی واکنش مثبتی نشان داد. این موضوع نشان می دهد که گونه E. flocktoniaeمی تواند شرایط سخت تری را در مواجه با تنش خشکی تحمل نماید. ما پیشنهاد می کنیم در صورتی که رطوبت کافی در خاک برای تامین نیاز آبی گونه E. leucoxylonفراهم گردد، این گونه با رشد بیشتر و سریع تر و همچنین کارایی مصرف آب بالاتر، مناسب برای جنگل کاری و تولید چوب می-باشد. در صورت محدودیت برای تامین آب کافی و وجود تنش خشکی در محیط، گونه E. flocktoniae دارای مقاومت بیشتری است. کلید واژه ها:Eucalyptus flocktoniae؛ Eucalyptus leucoxylon؛ تبخیر وتعرق، لایسیمتر، روابط آبی، تنش خشکی