تعیین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک تاغ زارهای ایستگاه خشکه رود

استقرار گونه های بیابانی در مناطق کویری و خشک، نیاز مبرم به شناخت کامل خصوصیات خاک دارد. پی بردن به رابطه متقابل بین خصوصیات گیاه و خاک، می تواند در شناخت هرچه بیشتر گونه مورد مطالعه و شرایط لازم جهت تداوم و استقرار مستمر پوشش بومی منطقه جهت تثبیت پهنه های شنی کمک شایان و قابل توجهی انجام دهد. در این تحقیق به بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک تاغ زارهای ایستگاه خشکه رود در استان مرکزی پرداخته شده است. جهت انجام این تحقیق از 30 پلات در منطقهبا توجه به تراکم (متراکم، نیمه تراکم ، کم تراکم )جهت بررسی عوامل مختلف گیاهی از جمله: پارامترهای ارتفاع درختان، قطر تنه، درصد تاج پوشش و نمونه برداری برگها در هریک از پلات ها یادداشت برداری گردید، سپس 30 پروفیل خاک حفر شد و چندین عمق مختلف بسته به نوع افق های ژنتیکی و فاکتورهایی از قبیل هدایت الکتریکی ، میزان گچ، میزان آهک، لایه های محدود کننده ریشه، درصد سنگریزه سطحی، عمق موثر نیمرخ خاک، درصد اشباع بعنوان شاخص نگهداری میزان رطوبت و اسیدیته افق های مختلف خاک، میزان مقاومت برشی مورد بررسی قرار گرفت. با استفاده از عمق توسعه ریشه و فاکتورهای محدود کننده خاک، بررسی های کاملی بعمل آمد، تا از چگونگی نفوذ ریشه در بین افق های خاک وکمی ها و کاستی های نیمرخ خاک اطلاع حاصل شود و بهترین گزینه از منظر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی برای استقرار گونه تاغ انتخاب شود. در مطالعات میدانی از نقشه های توپوگرافی 1:25000 بعنوان نقشه پایه و عکس های هوایی 1:50000،جهت تفکیک واحدهای اراضی و تعیین حدود اجزا اراضی استفاده شد، سپس با توجه به نوع فیزیوگرافی و همگن بودن واحد ها اقدام به حفر پروفیل گردید، در ادامه در محدوده مورد مطالعه در کنار مناطق با پوشش تاغزار اراضی بدون پوشش مورد برسی دقیق قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد بطور کلی تاغزارهای ایستگاه مذکور در تیپ اراضی فلات ها و تراس های فوقانی که دارای خاک عمیق با بافت متوسط در سطح و سنگین تا خیلی سنگین در اعماق، آهکی با علایم تجمع رسوبات بادی در سطح مستقر شده اند. خاک های موجود دارای بافت سبک تا متوسط و معمولا واجد افق های A، BC، C است. نتایج به دست آمده از تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی نمونه های خاک و برگ درختان در سه منطقه متراکم، متوسط و تنک نشان داد میزان عناصر پتاسیم و سدیم در نمونه های خاک و برگ درختان در مناطق با پوشش گیاهی متراکم بیشتر از مناطق متوسط و تنک بوده است. نتایج بخش مقاومت برشی نشان داد با دور شدن از یقه درخت میزان مقاومت برشی خاک کاهش می یابد و میزان مقاومت برشی در منطقه متراکم بیشتر از مناطق دیگر بودکه این بدین معناست که گرچه تاغزارها باعث افزایش عناصری نظیر پتاسیم و سدیم در خاک می شوند ولی در امر تثبیت خاک و جلوگیری از فرسایش خاک نقش بسزایی دارند. در واقع میزان افزایش شوری به خاک به آن اندازه نیست که عنصر سدیم وارد ساختمان خاک شده و موجب انتشار ذرات (دیسپرسه شدن) گردد. در مجموع می توان گفت کاشت تاغ با تراکم مناسب موجب جلوگیری از فرسایش بادی در بیابان ها شده هرچند می تواند بر میزان شوری و املاح خاک بیافزاید. واژه های کلیدی: تاغ، فیزیکوشیمیایی، سنگریزه، خاک، زرند ساوه