مطالعه جنبه های آناتومیکی و ملکولی عدم باروری احتمالی نخل های خرمای حاصل از کشت بافت رقم برحی از سنین باردهی متفاوت در استان خوزستان

خرما یکی از مهمترین میوه های مناطق نیمه گرمسیری است که نقش مهمی در پایداری این مناطق دارد. کمبود پاجوش و ضرورت تامین نهال مورد نیاز برای توسعه نخلستان ها ایده تکثیر از طریق کشت بافت را ایجاد نمود. بروز تنوع سوماکلونالی خصوصا دیر باردهی و میوه نشینی نامناسب مهم ترین مشکلات احتمالی استفاده از نهال های کشت بافتی در احداث نخلستان گزارش شده است. این تحقیق به منظور انجام مطالعات آناتومیکی و مولکولی، بر روی نخلهای حاصل از کشت بافت و نخلهای حاصل از پاجوش رقم خرمای مهم وتجاری برحی انجام شد. مطالعات آناتومیکی در دو استان خوزستان و بوشهر روی رقم برحی انجام گرفت. نمونه برداری از گل و میوه به فواصل مشخص پس از گرده افشانی صورت گرفت. نمونه ها فیکس شده و باروری و تشکیل میوه در رقم برحی زیر میکروسکوپ مجهز به سیستم UV مورد بررسی قرار گرفت. مطالعات مولکولی با کمک نشانگر SSR در استانهای خوزستان، بوشهر و فارس روی نخل های کشت بافتی و پاجوشی از ارقام برحی، دیری، زاهدی، مضافتی و پیارم انجام شد. نتایج نشان داد که هم در نخلهای کشت بافتی و هم در نخلهای پاجوشی، جوانه زنی و رشد لوله گرده در ساختمان مادگی به خوبی صورت می گیرد اما علت عدم باروری گل ها و در نتیجه تشکیل میوه پارتنوکارپ در رقم برحی، تشکیل نشدن کیسه جنینی در بخشی از گل های نخل های کشت بافتی است. تشکیل میوه در رقم برحی 20 روز بعد از گرده افشانی نیز از جمله مهمترین یافته های این تحقیق می باشد. به علاوه، استفاده از نشانگرSSR وجود تنوع در برخی نخل های کشت بافتی را تایید نمود. کلمات کلیدی: خرما، کشت بافت، تنوع سوماکلونالی، برحی ، ناهنجاری