ردیابی ویروس ها و سالم سازی ارقام و پایه های سیب

سیب با نام علمی (Malus domestica) یکی از مهم ترین درختان میوه در سرتاسر جهان است. ویروس ها اساسی ترن مشکل در تولید محصولات کشاورزی هستند که از نسلی به نسل دیگر منتقل شده و کیفیت محصول را کاهش می دهند. سه ویروس (ASGV)Apple stem grooving virus،Apple mosaic virus، (ASPV)Apple stem pitting virus و (ACLSV)Apple chlorotic leaf spot virusمهم ترین ویروس های شناخته شده در سیب هستند. در این تحقیق از ارقام و پایه های تجاری سیب معرفی شده از سوی معاونت باغبانی وزارت جهاد کشاورزی (ارقام: گالا، گلدن دلیشز، برابرن و پایه های M9 و M7) نمونه برداری شد. نمونه ها در محیط کشت درون شیشه مستقر و با روش های الیزا و RT- PCR مورد بررسی قرار گرفتند. رقم برابرن و و پایه های M9 و M7 سالم بودند اما هر دو رقم گالا و گلدن دلیشز برای سه ویروس آلودگی نشان دادند بنابراین مورد تیمارهای درمانی قرار گرفتند. تیمارهای گرمادرمانی در دو دمای مختلف 37 و 38 درجه سانتیگراد و در دو بازه زمانی 10 و 15 روز بود و تیمارهای شیمی درمانی با غلظت های صفر ، 20، 40، 60، 80 و 160 میلی گرم در لیتر ریباورین بود. پس از اعمال تیمارهای درمانی مریستم برداری از گیاهچه های درون شیشه انجام شد. مریستم ها در سه اندازه 2/0، 5/0 و1 از گیاهچه ها جدا شد و در محیط بهینه پرآوری کشت شدند. بیشترین درصد گیاهچه های سالم در رقم های گلدن دلیشز و گالادر تیمار گرما درمانی 38 درجه سانتیگراد در دوره 15 روز و در اندازه مریستم 5/0 میلیمتر به ترتیب 85/70% و 78/62% بود. در تیمارهای شیمی درمانی تمام گیاهچه های تیمار شده در غلظت 160 میلیگرم در لیتر ریباورین از بین رفتنددر حالی که در غلظت های بین 20 تا 80 میلیگرم در لیتر ریباورین 100 % سلامت در گیاهان حاصل شد. در مرحله بعدی محیط های پرآوری و ریشه زایی برای ارقام و پایه های سیب بهینه گردید. نتایج نشان داد که درمرحله پرآوری، ریزنمونه های پایه رویشی M9 در محیط کشت پایه WPM، همراه با هورمون های 5/2 µMBAP، 2/0 µMIBA ، 9/4 µM2ip و 88/2 µM〖 GA〗_3 بیشترین تعداد شاخه تولید شده (07/7)، میانگین رشد طولی (08/4 سانتی متر) و افزایش تعداد برگ (93/29) داشتند. پایه رویشی M7 در محیط کشت پایه WPM و سطوح هورمونی 5/2 µMBAP، 5/0 µM IBA و 88/2 µMGA_3 به علاوه 1900 میلی گرم در لیتر نیترات پتاسیم (KNO_3) و 100 میلی گرم در لیتر کازیین هیدرولیز شده با میانگین تولید 75/5 شاخه و11/2 سانی متر افزایش ارتفاع و 05/21 عدد افزایش تعداد برگ بهترین نتیجه را نشان دادند. برای رقم گلدن دلیشز بهترین محیط کشت حاوی محیط کشت پایه WPM و سطوح هورمونی 5/2 µMBAP، 29/4 µM2ip ،2/0 µM IBA و 88/2 µMGA_3بود که بیشترین میزان شاخه زایی (47/3 )،بیشترین میانگین رشد طولی (33/2سانتی متر) و بیشترین افزایش تعداد برگ (35/13) را داشت. اما برای رقم برابرنمحیط کشت پایه QL و سطوح هورمونی 5/2 µMBAP، 29/4 µM2ip ،2/0 µM IBA و 88/2 µMGA_3محیط بهینه بود. در این محیط بیشترین میزان شاخه زایی (25/6 )،بیشترین میانگین رشد طولی (12/2 سانتی متر) و بیشترین افزایش تعداد برگ (05/14) مشاهده شد. در مرحله ریشه زایی نتایج نشان داد که پایه های رویشی M9 و M7 در محیط کشت پایه MS کامل و هورمون 9/4 µMIBA و 88/2 µMGA_3، به ترتیب 50 و 60 درصد ریشه زایی داشتند.. بهترین محیط برای رقم برابرن 8 µMIBAو 8 µMNAA با 100 درصد ریشه زایی و برای رقم گلدن دلیشز 75 درصد در محیط حاوی 4 µMIBA و 4 µMNAA حاصل شد. واژگان کلیدی: سیب، ردیابی ویروس ها، سالم سازی، مرحله پرآوری، مرحله ریشه زایی