طبقه بندی و تعیین شاخص های فرسایش پذیری مارن های استان ایلام

مارن سنگی است که حدود نیمی از آن آهک و نیمی رس است، به عبارت دیگر مارن ها سنگ های آهکی رس دار سخت شده ای هستند که می توان به آسانی آنها را خرد نمود. مارن ها در استان ایلام گسترش زیادی دارند.سازندهای مارنی گورپی، پابده، گچساران، آ‎غاجاری و بخش لهبری، قریب 45% مساحت استان را پوشش می دهند. شناخت خصوصیات فیزیکو شیمیایی مارن ها ما را در راهکارهای مواجهه با ناهنجاری های طبیعی از قبیل فرسایش خاک و رسوبگذاری راهنمایی خواهد کرد. در این طرح مطابق با روش تحقیق ابتدا واحدهای کاری با تهیه نقشه های سازندهای مارنی، اقلیم و شیب تعیین شدند. بر این اساس نقشه سازندهای گورپی پابده، گچساران، آغاجاری و بخش لهبری از سازند آغاجاری تحت عنوان چهار واحد مارنی تهیه گردید. سپس نقشه اقلیم استان با توجه به گسترش واحدهای مارنی خلاصه و در دو کلاس نیمه خشک سرد و خشک بیابانی تهیه شد.نقشه شیب نیز در پنج کلاس شامل، دسته شیب های 5-0 ، 10-5 ، 20-10 ، 45-20 و 45> درجه تهیه گردید. پس از آن سه نقشه تهیه شده در محیط GIS و با استفاده از نرم افزار ILWIS تلفیق شده و نقشه واحدهای کاری در پهنه های مارنی استان تهیه شد.در ادامه نقشه واحدهای کاری مبنای عملیات صحرایی قرار گرفته و با استفاده از بارانساز مصنوعی میزان رسوبزایی پهنه های مارنی تعیین و جداول BLM برای هر پهنه تکمیل گردید. همزمان نمونه برداری از واحدهای کاری صورت گرفت و پس ازآنالیز فیزیکو-شیمیایی نمونه ها، به کمک روشهای آماری نسبت به طبقه بندی و تعیین شاخص های فرسایش پذیری با توجه به نوع و شکل فرسایش اقدام شد.تجزیه واریانس بین متغیرها در سه کلاس فرسایشی نشان داد، حجم رواناب در سه کلاس فرسایشی تفاوت معنی دار در سطح یک درصد نشان می دهد، در ادامه با انجام آزمون دانکن معلوم شد فرسایش شیاری و خندقی از لحاظ تولید رواناب در یک کلاس و فرسایش سطحی به تنهایی در کلاس دیگر قرار می گیرد. در تجزیه واریانس بین تکرارهای مختلف بدون در نظر گرفتن کلاس های فرسایشی مشخص شد، مقادیر سیلت و شن، مقادیر حد روانی و حد خمیری خاک و میزان آنیون کلر در واحدهای کاری مختلف اختلاف معنی دار نشان می دهند. آنالیز خوشه ای کلیه متغیرهای فیزیکو- شیمیایی مبین این موضوع است که می توان از فاکتورهای رواناب و مقدار ماده آلی جهت شناسایی کلاس های فرسایشی استفاده نمود.کلید واژه: مارن، طبقه بندی، فرسایش پذیری، استان ایلام