دستورالعمل فنی کنترل و گواهی بذر نخود

تولید و توزیع بذرهای با کیفیت بالا یکی از ضروریات سیستم های کشاورزی می باشد. خصوصیاتی مانند اصالت رقم، خلوص فیزیکی و ژنتیکی، درصد جوانه زنی، بنیه و سلامت بذر تعیین کننده کیفیت بذر بوده و برای کشاورزان بسیار مهم می باشند. دست یابی به کیفیت بالای بذر و حفظ آن هدف هر تولیدکننده حرفه ای بذر است و تجربه نشان داده که سیستم گواهی بذر راه موثری برای کنترل کیفیت بذر می باشد. نخود (L. Cicer arietinum) یکی از حبوبات مهم است که در سرتاسر دنیا به ویژه در آسیا و آفریقا کشت و مصرف می شود. نخود منبع کربوهیدرات ها و پروتیین بوده و کیفیت پروتیین آن به دلیل برخورداری از مقادیر قابل توجه اسیدهای آمینه ضروری بهتر از سایر حبوبات می باشد. همچنین علیرغم میزان چربی کم موجود در این دانه گیاهی، نخود حاوی اسیدهای چرب غیراشباع مهم مانند لینولییک و اولییک اسید می باشد. این گیاه زراعی به دلیل تثبیت نیتروژن نقش مهمی در بهبود حاصلخیزی خاک ایفا نموده و می تواند تا 140 کیلوگرم نیتروژن را در یک هکتار زمین تثبیت نماید. تولید نخود در مقایسه با سایر حبوبات به نهاده های خارجی کمتری نیاز داشته و محصولی با چندین کاربرد مختلف به شمار می آید که در سرتاسر دنیا به-طور گسترده ای کشت می شود. سطح زیر کشت نخود در ایران در 1393 حدود 528 هزار هکتار گزارش شده است که بیش از 98 درصد آن در اراضی دیم کشت می شود. میزان تولید این محصول در کشور در سال 1393 حدود 269 هزار تن بوده که معادل 7/43 درصد از کل تولید حبوبات کشور را در بر می گیرد. از سوی دیگر سطح گواهی شده ارقام نخود به منظور تولید بذر در کشور در سال 1395 در سه طبقه سوپرالیت، مادری و گواهی شده 280 هکتار بوده است که از آن 142 تن بذر از طبقات ذکر شده گواهی شده است. بنابراین بذر گواهی شده نخود سهم بسیار کمی در مرتفع نمودن نیاز بذری کشور داشته است (کمتر از 5/0 درصد) و از این رو ارتقای کمی و کیفی بذر گواهی شده نخود از طریق انجام بازدیدهای مزرعه ای و آزمون های آزمایشگاهی می تواند نقش مهمی در بهبود جایگاه بذر گواهی شده این محصول داشته باشد