بررسی و پایش تغییرات کیفیت خاک در طرح یکپارچه سازی اراضی شالیزاری مازندران

عدم اطلاع کافی از تغییرات کیفی خاک ناشی از اجرای طرح های بزرگ عمرانی از جمله طرح یکپارچه سازی اراضی، سیاست گذاران و تصمیم گیرندگان بخش های اجرایی را در تصمیم گیری صحیح و ارایه تمهیدات جدید برای بهبود روش های اجرایی طرح های عمرانی با مشکل مواجه می کند. با توجه به برنامه های توسعه ای (اقتصادی و اجتماعی) و بهره برداری بهینه از منابع آب و خاک در اراضی زیر سد البرز (محدوده بین دو رودخانه بابلرود و سیاه رود)، این طرح جهت بررسی تغییرات کیفیت خاک در محدوده طرح یکپارچه سازی اراضی شالیزاری روستای موارم کلای شهرستان قایم شهر مازندران به اجرا در آمد. بدین منظور ویژگی های کیفی خاک در دو مرحله قبل و بعد از عملیات اجرایی طرح یکپارچه سازی در دو پلات بزرگ شامل: پلات1 (جابجایی خاک به میزان کم تا متوسط) و پلات2 (جابجایی خاک به میزان زیاد) مورد ارزیابی قرار گرفت. در امتداد محور طولی پلات ها، شبکه های 10متر×10متر ایجاد گردید. قبل و بعد از عملیات تسطیح و تراز بندی پلات ها، داخل هر یک از این شبکه ها، تعداد 5 نمونه فرعی از عمق 30-0 سانتی متری تهیه و پس از مخلوط کردن، یک نمونه مرکب تهیه گردید و سپس ویژگی های فیزیکی و شیمیایی نمونه خاک ها مطابق روش استاندارد موسسه تحقیقات خاک و آب اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که برخی ویژگی های کیفی خاک تحت تاثیر عملیات تسطیح اراضی قرار گرفت. در نتیجه عملیات تسطیح اراضی، میزان فسفر و پتاسیم در پلات1 (جابجایی خاک به میزان کم تا متوسط) کاهش معنی دار یافت، در حالی که تاثیر آن بر میزان فسفر و پتاسیم در پلات2 (جابجایی خاک به میزان زیاد) معنی دار نبوده است. میزان ماده آلی خاک در هر دو پلات، در نتیجه عملیات تسطیح اراضی کاهش معنی دار یافت. میزان عناصر کم مصرف خاک شامل آهن، منگنز، روی و مس نیز در هر دو پلات تحت تاثیر عملیات تسطیح اراضی قرار نگرفته است. با انجام تسطیح اراضی، در هر دو پلات، میزان EC افزایش ولی pH کاهش یافت. در این تحقیق کاهش نسبی کربن آلی در نتیجه تسطیح غیر اصولی اراضی شالیزاری و استفاده از خاک سطحی مرغوب برای جاده سازی و مرزبندی می باشد که این امر بیانگر کاهش نسبی کیفیت خاک در نتیجه اجرای این طرح می باشد.واژه های کلیدی: یکپارچه سازی اراضی ، کیفیت خاک، تسطیح اراضی، جابجایی خاک