تدوین زیر برنامه راهبردی بهینه سازی توسعه و کاربرد مدل های ریاضی در پخش سیلاب

افزایش بی رویه جمعیت در سالهای اخیر از یک طرف، خشکسالی های مستمر و متمد از طرف دیگر و همچنین محدودیت منابع آبهای سطحی منجر به فشار بیش از اندازه به سفره های آبهای زیرزمینی شده که باعث ببار آمدن خسارات جبران ناپذیری به منابع طبیعی کشور بخصوص در سالهای آینده خواهد شد. در دهه اخیر افزایش بهره برداری از آبهای زیرزمینی باعث افت شدید سطح آب در اکثر آبخوان های کشور شده است. این افت که بعضا به بیش از چندین متر در سالهای اخیر می رسد، بدون شک برای منابع طبیعی کشور فاجعه محسوب می شود. جهت جلوگیری از وقوع این فاجعه، مدیریت بهره برداری و حفاظت از آبهای زیرزمینی می بایست بعنوان یک اصل و پایه در برنامه ریزیهای مملکت قرار گیرد. در پی این اتفاق، باید اقدامات وسیعی را در جهت گسترش شبکه پایش، مطالعات پایه و مدل سازی آبخوان های بحرانی را که در جهت حفظ منابع آب کشور می باشد شروع کرد.هدف از تهیه مدل ریاضی یک سفره آب زیرزمینی، شبیه سازی شرایط طبیعی سفره با استفاده از یکسری روابط ریاضی است. در صورتی که بتوان شبیه سازی یک آبخوان را انجام و با شرایط طبیعی تطبیق داد، به سهولت می توان با تغییرات در محل، مقدار و زمان برداشت به بررسی اثرات برداشت بر روی سفره پرداخت.تنظیم و تطبیق مدل این امکان را می دهد که با استفاده از کلیه داده ها و اطلاعات پایه ای که در مطالعات هواشناسی، هیدرولوژی، زمین شناسی، ژیوفیزیک و آبهای زیرزمینی بدست آمده، یک مجموعه همخوان و مرتبط از مشخصات سیستم را طوری تعیین کرد که با قوانین حاکم بر جریان و اندازه گیریهای انجام گرفته در صحرا، تطابق لازم را داشته باشد. در این مرحله از مطالعات که نهایتا منجر به تهیه شمای ریاضی معرف سیستم می شود، درستی و درجه دقت داده ها و فرضیات مربوط به مطالعات انجام گرفته مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرد. در حقیقت تنظیم و تطابق مدل براساس داده ها و فرضیات اولیه انجام می پذیرد و این داده ها در یک دامنه تغییرات قابل قبول تصحیح می گردند. به طوری که سطح آب در چاههای مشاهده ای اندازه گیری شده با سطح آب محاسبه شده توسط مدل در همین چاههای مشاهده ای تطابق لازم را داشته باشد. یک چنین بررسی، داده ها و اطلاعات را از نظر کمی و کیفی مورد ارزیابی قرار می دهد و این امکان را می هد که بتوان در مراحل تکمیلی، اولویتها، ضرورتها، محدودیتها، نوع و حجم مطالعات را تعیین نمود و از صرف انرژی، هزینه و زمان اضافی اجتناب کرد و یک برنامه عملیات مطالعاتی بهینه ای را ارایه داد. از طرف دیگر پس از تنظیم مدل با در دست داشتن شمای نمایشگر سیستم می توان هر نوع پدیده طبیعی و یا مصنوعی (پمپاژ و یا تغذیه توسط پخش سیلاب و یا توسط چاه) را که به بطور مستقیم و یا غیرمستقیم در تحول سیستم موثر واقع می شوند، در روی مدل پیاده و عکس العمل سیستم را در مقابل پدیده مذکور پیش بینی و مورد ارزیابی قرار داد.