ارزیابی ژنوتیپ های برنج در خزانه بین المللی برنج متحمل به تنش شوری خاک

شوری بعد از خشکی مهمترین تنش غیر زنده است که در بسیاری از مناطق کشت وتولید برنج، رشد وعملکرد آن را محدود می سازد. اصلاح و استفاده از ارقام متحمل به تنش شوری می تواند بهترین راهکار در مواجه با این تنش باشد. در این ارزیابی، تعداد 8 ژنوتیپ منتخب برنج متحمل به تنش شوری خاک از موسسه بین المللی تحقیقات برنج (ایری)، به همرا دورقم شاهد شیرودی و فجر، در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار دردو منطقه جویبار مازندران و ایستگاه تحقیقات شاوور خوزستان در مزارع تحت تنش شوری اجرا شد. صفات مورد بررسی شامل کد تحمل به شوری، عملکرد دانه، ارتفاع بوته، تعداد روز تا 50% گلدهی، تعداد پنجه در کپه و وزن هزار دانه بود. بر اساس نتایج تجزیه واریانس ساده صفات و خصوصیات مهم زراعی و سطوح تحمل به شرایط شوری در هر منطقه، ژنوتیپ های شماره 3 (IR11T261) با عملکرد 4480 کیلوگرم در هکتار و ژنوتیپ 4 (IR11T262) با عملکرد 4432 کیلوگرم در هکتار بالاترین متوسط عملکرد دانه و با کسب کد تحمل 3 در برابر شرایط شوری، تحمل بهتری نسبت به سایر لاین ها در منطقه جویبار نشان دادند و از وضعیت ظاهری و قابلیت پذیرش عمومی بهتری در مقایسه با سایر ژنوتیپ ها برخوردار بودند. همچنین در بین ارقام شاهد مورد استفاده، رقم شیرودی علاوه بر دارا بودن عملکرد نسبتا بالا (3927 کیلوگرم در هکتار) با کد تحمل به شوری 4 نسبت به شرایط شوری واکنش مطلوبی نشان داد. در عین حال در استان خوزستان (ایستگاه تحقیقاتی شاوور) نیز ژنوتیپ شماره 4 (IR11T262) با عملکرد 1697 کیلوگرم در هکتار بالاترین متوسط عملکرد دانه و با کسب کد تحمل 3 در برابر شرایط شوری تحمل بهتری در مقایسه با سایر ژنوتیپ ها را داشت. از این رو ژنوتیپ های IR11T261، IR11T262 ورقم شیرودی می توانند به ترتیب به عنوان ژنوتیپ های برتر جهت مطالعه و بررسی در برنامه اصلاحی و یا معرفی ارقام جهت کشت در مناطق تحت تنش شوری مورد استفاده قرار گیرند. لغات کلیدی: اینجر، برنج،تحمل به شوری،خزانه بین المللی، عملکرد