ارزیابی اثرات خاک ورزی حفاظتی و مرسوم بر ویژگی های شیمیایی خاک و تهیه نقشه های آن ها

در این تحقیق اثر سیستم های خاک ورزی حفاظتی (کم خاک ورزی: اعمال خاک ورزمرکب و کشت گندم با خطی کار و بی خاک ورزی: کشت مستقیم گندم) که حدود 30 سال انجام شده در کنار خاک ورزی مرسوم (شخم با گاوآهن برگردان دار، دیسک، لولر و کشت گندم با خطی کار) با مدیریت یکسان بر پارامترهای خاک و عملکرد گندم بررسی شد. این پژوهش در مکان های آزمایشی بصورت تصادفی در 100 هکتار از اراضی ایستگاه تحقیقاتی کشاورزی حسن آباد داراب انجام شد. 40 نمونه مرکب خاک از عمق 30-0 سانتی متر تهیه شد. ویژگی های EC، pH، TNV و ماده آلی خاک اندازه گیری شد. عناصر غذایی نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن، روی، منگنز و مس علاوه بر نمونه های خاکدر نمونه های دانه و کاه گندم نیز اندازه گیری شد. عملکرد گندم در دو متر مربع در هر مکان آزمایشی اندازه گیری شد.داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS، Excel و GS+ تجزیه و تحلیل شد. با استفاده از آمار توصیفی میانگین، واریانس، چولگی، کشیدگی و ضریت تغییرات برای هر ویژگی محاسبه شد. با استفاده از بهترین مدل نیم تغییرنما و بهترین روش میان یاب نقشه های پراکنش مکانی ویژگی ها ترسیم شد. نتایج نشان داد که عملکرد گندم از 1850 تا 8150 کیلوگرم در هکتار متغیر و ضریب تغییرات آن متوسط بود. بهترین مدل نیم تغییرنما برای عملکرد گندم مدل کروی و بهترین میان یاب روش کریجینگ نقطه ای بود. عملکرد گندم در سامانه خاک ورزی حفاظتی (کم خاک ورزی) بیشتر از قطعه ای بود که خاک ورزی مرسوم داشت. عملکرد گندم همبستگی مثبت و معنی داری در سطح یک درصد با فسفر و منگنز خاک و همبستگی منفی و معنی داری در سطح یک درصد با pH و در سطح 5 درصد با شوری خاک داشت. بین ویژگی های خاک و مقادیر عناصر غذایی در دانه و کاه گندم همبستگی معنی داری وجود داشت. بهترین مدل نیم تغییرنما برای pH، EC، TNV، کربن آلی، فسفر، پتاسیم، آهن، مس و منگنز خاک مدل کروی برای گچ مدل گوسی و برای روی مدل نمایی بود. به غیر از درصد گچ خاک که نیم تغییرنمای منفرد آن از ساختار مکانی متوسط برخوردار بود بقیه ویژگی ها شامل pH، EC، TNV، کربن آلی، فسفر، پتاسیم، آهن، روی، مس و منگنز از ساختار مکانی قوی برخوردار بود. بهترین میان یاب برای pH، EC، TNV، کربن آلی، گچ، فسفر، آهن و منگنز خاک روش کریجینگ نقطه ای و برای پتاسیم، روی و مس خاک روش وزن دادن عکس فاصله بود. بیشترین مقدار کربن آلی منگنز، پتاسیم و روی قابل دسترس در خاک در قسمت کم خاک ورزی دیده شد. ولی مقادیر pH و EC، آهک، آهن و مس خاک در قسمت هایی از مزرعه که خاک ورزی مرسوم انجام شده بود بیشتر بود. بیشترین مقادیر فسفر، پتاسیم و روی دانه در قسمت هایی از مزرعه بود که خاک ورزی حفاظتی انجام شده بود. میزان آهن و مس دانه در قسمتی از مزرعه که خاک ورزی مرسوم اعمال شده بود بیشتر بود. میزان آهن، روی، منگنز و پتاسیم کاه در قسمت هایی از مزرعه که کم خاک ورزی اعمال شده بود بیشتر از قسمت هایی از مزرعه بود که خاک ورزی مرسوم اعمال شده بود. میزان نیتروژن، فسفر و مس کاه روند مشخصی را نداشت. به طور کلی بهترین سامانه خاک ورزی، کم خاک ورزی بود.واژه های کلیدی: تغییرپذیری ویژگی های خاک، تولید پایدار، زمین آمار، عناصر غذایی، کشاورزی حفاظتی