جمع آوری و شناسایی قارچ های میکوریزی همزیست با گیاهان تیره Tamaricaceae با هدف استفاده کاربردی از آنان در بیابان زدایی

با توجه به وسعت مناطق خشک و عمدتا شور کشور و رویه گسترش بیابان ها، کاشت گیاهان تطبیق یافته با شرایط سخت بیابانی ضروری می باشد. چنین امری مستلزم شناسایی قارچ های همزیست مناسب موجود در محیط طبیعی آنهاست. گیاه گز از گیاهان خودروی ایران و دارای فواید وکاربردهای بسیار خوبی از جمله استفاده در بیابان زدایی است. در این تحقیق نه نمونه شامل بخش هوایی گیاه، ریشه و خاک از عمق 5-100 سانتی متری از پنج منطقه کویری استان سمنان و چهار منطقه از استان خراسان جنوبی جمع آوری شد. چهار گیاه متعلق به گونه Tamarix ramosissima، سه نمونه متعلق به T. arceuthoides و دو نمونه به گونه های T. leptostacha و T. cf. androssowii. تعلق داشتند. ریشه ها شفاف سازی و رنگ آمیزی شدند و درصد همزیستی میکوریزی در آنها تعیین شد. همچنین نمونه های خاک به روش الک تر شستشو داده شد و به کمک سانتریفوژ بر اساس شیب غلظت، هاگهای آنها جدا شد. بررسی ها نشان داد که درتمامی نمونه های جمع آوری شده، آثار همزیستی میکوریزی چه به صورت هاگ در خاک و چه به صورت اندامک قارچی در ریشه، هم در گیاه روییده در صحرا و هم در گیاهان کشت گلدانی شده وجود دارد. با بررسی قارچ ها هشت گونه تشخیص داده شد که عبارتند از: Claroideoglomus etunicatum، Dentiscutata cf. cerradensis، Funneliformis geosporus ، F. mosseae، Gigaspora gigantea، Glomus fasciculatum و G. microaggregatum. از میان گونه های شناسایی شده D. cf. cerradensis برای اولین بار از ایران گزارش می شود، ضمن این که تمامی این گونه ها گزارشی جدید از ریزوسفر گیاه تاماریکس در ایران هستند. درصد همزیستی در ریشه ها از کمتر از 3% تا 97% متغیر بود، این درصد بالای همزیستی و وجود انواع هاگ ها در ریزوسفر گیاه گز، تداعی کننده آن است که این گیاه پتانسیل تلقیح با قارچ های میکوریزی را دارد و احتمالا گیاهان تلقیح شده بهتر می توانند در شرایط سخت کویری مستقر شده به رشد خود ادامه دهند.لغات کلیدی: درخت گز، قارچ های میکوریزی، درصد همزیستی ریشه ها