بررسی و تعیین پایه های مناسب برای ارقام تجارتی گلابی (فاز دوم)

باغ های گلابی کشور اغلب روی پایه های پابلند احداث شده، لیکن در سال های اخیر توجه بیش تری به کشت نیمه متراکم تا کاملا متراکم روی برخی پایه ها نظیرکویینسAمعطوف شده است علاوه بر پایه کویینس A . پایه زالزالک نیز با برخی از ارقام گلابی سازگاریداشته و ضمن ایجاد پاکوتاهی، دارای تحمل بالایی به تنش خشکی است. از مشکلات عمده کشت گلابی درکشور برای کشت های متراکم، عدم وجود پایه های پاکوتاه یا نیمه پاکوتاه کننده سازگار با ارقام و شرایط خاک های آهکی می باشد.بر این اساس درتحقیق اخیر، خصوصیات رشدی و باردهی شماری ازارقام گلابی تجارتی(داخلی و خارجی) و متحمل به آتشک روی دو پایه زالزالک و کویینس A، همراه با پایه شاهدگلابی بذری طی سه سال (1391 تا 1394) بایکسال تمدید دردو استان آذربایجانغربی و تهران مورد مقایسه قرارگرفت.ارقام پیوندی مورد استفاده شامل ارقام: شاه میوه، نطنزی، بیروتی، بارتلت (ویلیامز) و ارقام روسی گروشاشیخان، گروشایون،ساماردوکوکراسنادبرای استان آذربایجانغربی و ارقام متحمل به آتشک اسپادونا، درگزی وهاروسوییت درکنار دو شاهد حساس تر شاه میوه و بارتلت برای استان تهران می باشند.آزمایش با استفاده از طرح اسپلیت پلات در قالب بلوکهای کامل تصادفی در سه تکراراجرا شد. درکرت اصلی ارقام تجارتی گلابی و درکرت فرعی، انواع پایه قرارگرفتند.هشت کرت اصلی و 24 کرت فرعی برای استان آذربایجانغربی و 5 کرت اصلی و 15 کرت فرعی برای استان تهران درنظرگرفته شد آزمایش دارای3 تکرار و 6 اصله نهال بود که به فاصله 4×3 مترکاشته شدند. درختان پیوندی درمرحله اول از نظرصفات رویشی و درفازدوم ازنظرصفات زایشی شامل: 1- تاریخ ظهورگل و سال بارآوری2- شمارش تعدادگل، تعداد میوه، ریزش میوه و درصدتشکیل میوه3- اندازه گیری مقدار محصول 4- تعیین کیفیت محصول ازنظرمیزان قند، مواد جامد محلول، اسید و نیزاثرات متقابل پایه پیوندک مورد ارزیابی قرار گرفتند.جهت مقایسه میانگین ها از روش دانکن استفاده شد. نتایج بیانگر بیش ترین میزان پاکوتاهی نسبت به پایه بذری بین 71 و 7/64 درصد برای ارقام کروشایون و درگزی و 27و 4/24 درصد برای ارقام شاه میوه و بارتلت به ترتیب برای استان های آذربایجانغربی و تهران روی پایه زالزالک بوده است ارقام شاه میوه و نطنزی درمیان ارقام با میانگین 240 و 210 سانتی متر بیش ترین ارتفاع را به روی پایه بذری و ارقام کروشایون و ساماردوک با میانگین 110 و 120 سانتی مترکمترین ارتفاع را در استان آذربایجانغربی و رقم اسپادونا در میان ارقام، با میانگین 3/296، 9/220 و 9/189 سانتی متر بیش-ترین ارتفاع را به ترتیب روی پایه بذری و سپس کویینس A و زالزالک برای استان تهران داشته اند.نوع پایه تاثیر چندان زیادی روی صفات اندازه میوه، اسیدیته کل و میزان مواد جامد محلول (TSS) در ارقام مختلف نداشت. با توجه به میزان پاکوتاهی ارقام روی پایه زالزالک ، کم ترین میزان عملکرد در درخت روی این پایه مشاهده شد، لیکنبا توجه به میزان پاکوتاهی ارقام روی پایه زالزالک و درنظرگرفتن میزان رشد و سازگاری رقم و پایه، بیش ترین شاخص عملکرد به سطح مقطع تنه (TCA) در ترکیبات پیوندیرقم بیروتی بر روی پایه بذری زالزالکبرای استان آذربایجانغربی و رقم درگزی/کویینس A و سپس درگزی /زالزالک برای استان تهران مشاهده شد کمترین شاخص عملکرد به سطح مقطع تنه (TCA) برای استان آذربایجانغربی در ترکیب پیوندی رقم کراسناد بر روی پایه بذری زالزالک مشاهده شد. رقم درگزی، روی پایه بذری دارای پتانسیل عملکرد بالا و با توجه به مقاومت بالای این رقم به آتشک، دارای بالاترین شاخص عملکرد به سطح مقطع تنه در همه ترکیبات پیوندی بود، لیکن به دلیل تلفات بسیار بالای این رقم روی پایه زالزالک پیوند آن، روی این پایه قابل توصیه نیست.به طورکلی استفاده ازارقام بیروتی، کروشایون ، ساماردوک و اسپادونا برای احداث باغ های نیمه متراکم روی پایه کویینس A و برای احداث باغ های بسیار متراکم روی پایه زالزالک در مناطق دارای خسارت کم یا فاقد بیماری آتشک، بیش-ترین کارآیی و کم ترین میزان سال آوری را در بین ارقام بررسی شده نشان داد.واژه های کلیدی:زالزالک قرمز (Crataegus atrosanguinea)، به (Cydoniaoblonga Mill.)، پایه بذری، پاکوتاهی، باغ متراکم، شاخص عملکرد بر سطح مقطع تنه