بررسی صفات تولید شیر گاوهای بومی کردستان در شرایط روستایی

هدف از انجام این پژوهش، بررسی صفات تولید شیر گاوهای کردی در سطح گله های کوچک روستایی و بررسی عوامل محیطی موثر بر آنها بود. اطلاعات تولید شیر گاوهای کردی از فرمهای ثبت مشخصات و اطلاعات زایش و تولید شیر طرح آمیخته گری سازمان جهاد کشاورزی کردستان استخراج گردید. این اطلاعات مربوط به 102 گله، 1043 راس دام و در کل 11902 رکورد بود که از سال 1376 تا 1386 جمع آوری شده است. گله ها به صورت تصادفی انتخاب و صفات تولیدشیر گاوهای کردی ارزیابی شد. تجزیه و تحلیل آماری داده ها با استفاده از نرم افزار Spss انجام شد. نتایج نشان داد که میانگین تولید شیر روزانه در زایش های اول تا نهم به ترتیب 05/5، 73/5، 07/6، 48/6، 88/6، 05/7، 89/6، 51/6 ، 13/6 و کیلوگرم در روز بود و در بین شکم های مختلف زایش تفاوت معنی دار مشاهده گردید (05/0 > p). همراه با افزایش سن و شکم زایش تا زایش ششم تولید شیر روزانه افزایش یافت و سپس به تدریج کاهش میزان تولید شیر مشاهده گردید. میانگین تولید چربی روزانه در زایش های مختلف از اول تا نهم به ترتیب 211/0، 242/0، 258/0، 277/0، 298/0، 309/0، 302/0، 283/0 و 276/0 کیلوگرم در روز بود وبا افزایش سن و تعداد شکم زایش درصد و تولید چربی روزانه افزایش یافت. بین زایش های مختلف از نظر صفت تولید چربی اختلاف معنی داری وجود داشت . میانگین تولید شیر روزانه در ماه های اول تا دوازدهم رکورد گیری به ترتیب 34/6، 06/7، 80/6، 49/6، 20/6، 89/5، 71/5، 54/5، 36/5، 26/5، 09/5 و 10/5 بود. در هیچ کدام از شکم های زایش منحنی شیردهی روند طبیعی نداشت بطوری که دام ها دوره اوج تولید نرمالی نداشتند. می توان نتیجه گرفت که مدیریت گاوهای مورد بررسی مناسب نبوده و دامها نتوانسته اند توان تولید خود را نشان دهند. با افزایش دوره شیر دهی تا شکم ششم تولید شیر افزایش و سپس به تدریج کاهش یافت. برای شناسایی فاکتورهای موثر بر تولید شیر بررسی های بیشتری باید انجام شود. کلید واژه ها: گاوکردی، عملکرد تولید شیر، مدیریت روستایی