بررسی تلفات آب و شاخص های عملکرد در کانال های شبکه آبیاری درودزن

با توجه به کمبود منابع آب در کشور، کاهش تلفات و افزایش بهره وری مصرف آب در کشاورزی امری ضروری است. مدیریت و بهره وری مصرف آب ضعیف در شبکه های آبیاری و زهکشی نشان می دهد که این بخش نیاز به توجه ویژه دارد. شبکه آبیاری و زهکشی درودزن فارس یکی از شبکه های آبیاری و زهکشی مدرن کشور است که دشت حاصلخیز مرودشت که یکی از قطب های کشاورزی استان می باشد را تغذیه می نماید. تاکنون بررسی میدانی کمی در خصوص میزان نشت آب در کانال های آبیاری این شبکه انجام گرفته است. در این پژوهش میزان نشت آب در کانال های آبیاری درجه 3، در چهار منطقه اصلی آبیاری شبکه اندازه گیری شد. اندازه گیری ها در 12 کانال و در هر کانال در سه بازه مکانی انجام شد. میزان نشت آب با استفاده از روش دبی ورودی خروجی و به کمک میکرومولینه برآورد گردید. علاوه بر نشت، چند شاخص عملکرد شبکه شامل کفایت تحویل آب، راندمان تحویل آب، عدالت توزیع آب، اعتمادپذیری توزیع آب و شاخص عملکرد تحویل آب نیز اندازه گیری گردید. برای اندازه گیری این شاخص ها، میزان آب تحویل شده در ابتدای کانال های درجه 3 در دو نوبت به فاصله زمانی سه هفته اندازه گیری شد. میزان آب مورد نیاز نیز با توجه به سطح زیرکشت هر کانال و هیدرومدول برآورد گردید. نتایج نشان داد که به طور کلی میزان آب دریافتی توسط کانال ها در بازه زمانی مورد بررسی بیشتر از حد مورد نیاز بوده است. عدالت و اعتمادپذیری توزیع آب در شبکه نیز با توجه به استانداردهای موجود به ترتیب در حد ضعیف و متوسط بود. میانگین شاخص عملکرد تحویل آب در کانال های مورد بررسی 41/1 بوده که نشان می دهد به طور متوسط بیش از 40 درصد آب بیشتر تحویل شده است. میزان تلفات نشت و تبخیر در شبکه درودزن با و بدون احتساب ادامه کانال های سمت چپ و سمت راست به ترتیب حدود 488500 و 335900 مترمکعب بر روز بود. میزان تلفات متوسط در واحد سطح 564/0 متر مکعب بر متر مربع در روز و راندمان توزیع آب در کانال های درجه 3 و 4 حدود 81 درصد بود.واژه های کلیدی: شبکه آبیاری درودزن، توزیع آب، نشت آب