بررسی لاینهای امید بخش گندم نان در آزمایش یکنواخت سراسری (ERWYT-94) در مناطق گرم جنوب کشور (Zone II)

به منظور مطالعه سازگاری لاین های امید بخش گندم تعداد 26 لاین امید بخش به همراه دو رقم تجارتی (چمران و چمران 2) مورد کشت در منطقه (به عنوان شاهد) بمدت دو سال زراعی (96-1394) در شش ایستگاه تحقیقاتی (زابل، اهواز، داراب، دزفول، ایرانشهر، خرم آباد) در قالب طرح آلفا لاتیس (Alpha Lattice) با چهار تکرار کشت گردید وبا کمک تجزیه واریانس ساده و مرکب بر روی عملکرد دانه اثرات اصلی ژنوتیپ، سال (زمان) و ایستگاه (مکان ) و اثرات متقابل بین این عوامل مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. بمنظور آزمون سازگاری و پایداری عملکرد لاین ها، با استفاده از میانگین عملکرد، میانگین رتبه و انحراف معیار میانگین رتبه عملکرد، عکس العمل لاین ها نسبت به شرایط مختلف محیطی بررسی و لاین های برتری که از پایداری عملکرد بیشتری برخوردار بودند با در نظر گرفتن سایر خصوصیات زراعی و واکنش به بیماریهای مهم اقلیم گرم جنوب جهت کشت در مناطق مزبور انتخاب شدند. کلیه لاین ها و ارقام این بررسی به طور جداگانه در خزانه زنگ نیز از لحاظ واکنش به امراض تحت شرایط مصنوعی سیستم مه پاش و تلقیح مصنوعی مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفتند. از جنبه واکنش لاین ها به سپتوریوز و زنگ قهوه ای نیز بررسی هایی انجام و لاین های متحمل تعیین گردیدند. با توجه به اینکه لاین های S-93-2، S-93-5 ، S-93-10، S-93-15 S-93-13 و S-93-16 به ترتیب با میانگین عملکرد دانه 6476 ، 6293، 6231، 6332، 6206 و 6186 کیلوگرم در هکتار برای دو سال و در ایستگاههای مورد بررسی، میانگین رتبه عملکرد (به ترتیب 8/6، 9/8 ، 8/10، 9، 8/10 و 5/9) و انحراف معیار رتبه (به ترتیب 35/7، 97/7، 74/7، 08/5، 47/8 و 77/9 کمتر و شاخص نسبت عملکرد بالاتر(به ترتیب 109، 106، 105، 106، 104 و 104) داشتند، دارای سازگاری عمومی و در نتیجه پایداری عملکرد دانه بهتری برخوردار بودند. بنابراین لاین های مورد اشاره با توجه به تحمل به بیماری زنگ زرد برای آزمایشات تحقیقی- تطبیقی و تحقیقی – ترویجی قابل توصیه می باشند.واژه های کلیدی: لاین های امید بخش، رتبه، پایداری عملکرد دانه، گندم نان، برتری نسبی