بررسی اثرات تنش خشکی بر عملکرد و اجزای آن در ژنوتیپ های نخود دیم در کشت بهاره

به منظور بررسی اثرات تنش خشکی بر ژنوتیپ های نخود دیم، این مطالعه طی دو سال زراعی(96-1394) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه در قالب کرت های خرد شده(اسپلیت پلات) بر پایه طرح آماری بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. کرت های اصلی شامل سطوح مختلف آبیاری(آبیاری در زمان کاشت، آبیاری در زمان ظهور50% گل ها و آبیاری در مرحله شروع غلاف بندی) و کرت های فرعی شامل هشت ژنوتیپ مختلف نخود(شش ژنوتیپ نخود کابلی شامل هاشم، آرمان، آزاد، عادل، بینالود، توده بومی قزوین و دو ژنوتیپ نخود دسی شامل پیروز و کاکا) بود. نتایج تجزیه مرکب نشان داد که عامل سال به غیر از صفت وزن خشک ریشه بر تمامی صفات اثر معنی داری داشت. عامل آبیاری در زمان های مختلف بر تمامی صفات مورد مطالعه به غیر از تاریخ گلدهی و رسیدن، طول ریشه اصلی، تعداد شاخه های اصلی و فرعی و وزن صد دانه، اثر معنی داری داشت. اثر متقابل سال در آبیاری فقط بر روی تاریخ رسیدن و تعداد غلاف پوک در بوته معنی دار بود. عامل ژنوتیپ برروی تمامی صفات مورد مطالعه به غیر از تاریخ گلدهی و رسیدن، وزن تر ریشه، بیوماس تر تک بوته و تعداد غلاف پوک اثر معنی داری داشت. اثر دو جانبه سال× ژنوتیپ فقط در مورد صفات تاریخ گلدهی و رسیدن، وزن تر ریشه، بیوماس تر تک بوته و وزن صد دانه معنی دار بود. اثر متقابل آبیاری× ژنوتیپ فقط برروی بیوماس خشک تک بوته معنی دار بود. اثر سه جانبه سال× آبیاری× ژنوتیپ نیز فقط در مورد صفات بیوماس تر و خشک تک بوته و تعداد شاخه های فرعی معنی دار بود. در جمع بندی و براساس نتایج حاصل از این پژوهش، استفاده از یک بارآبیاری به میزان 40 میلی متر در مرحله 50% گل دهی نخود موجب افزایش عملکرد دانه می گردد. همچنین در بین ژنوتیپ های نخود کابلی توده بومی قزوین و رقم آرمان و در بین ژنوتیپ های نخود دسی رقم پیروز برای کشت بهاره و تحت شرایط آبیاری تکمیلی در منطقه قابل توصیه است.واژه های کلیدی: آبیاری تکمیلی، نخود کابلی، نخود دسی، مرحله گل دهی