ارزیابی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و تعیین پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ های گندم دوروم در آزمایش های یکنواخت سراسری مناطق گرمسیر دیم

هدف اصلی این پژوهش دست یابی به ژنوتیپ های پرمحصول و با کیفیت مطلوب دانه جهت استفاده در صنایع تولید ماکارونی بوده که بتوانند در شرایط متنوع محیطی برتر از ارقام موجود باشند و همچنین دارای حد مطلوب صفات زراعی و خصوصیات کیفی موردنظر، تحمل به تنش های محیطی مانند خشکی و گرمای انتهای دوره رشد و مقاومت به بیماری های شایع منطقه باشند. روش های مختلفی برای تعیین اثر متقابل ژنوتیپ × محیط وجود دارد که مهم ترین آنهاعبارتند از روش های پارامتری، ناپارامتری و چند متغیره. در این پژوهش تعداد 19 ژنوتیپ پیشرفته گندم دوروم انتخابی از آزمایش های پیشرفته مقایسه عملکرد سال زراعی 91-1390به همراه رقم شاهد دهدشت به مدت سه سال زراعی (94-1391) در مناطق گچساران، گنبد، خرم آباد، مغان وایلام در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار مطالعه شدند. در این تحقیق از روش های پارامتری، ناپارامتری و امیبرای تجزیه اثرات متقابل ژنوتیپ×محیط استفاده شد. در روش های تک متغیره پارامتری، ژنوتیپ های شماره4، 5، 7، 8، 13، 14 و 15با کمترین سهم در اثر متقابل ژنوتیپ و محیط به عنوان پایدارترین ژنوتیپ ها انتخاب شدند. در روش های تک متغیره ناپارامتری، ژنوتیپ های شماره 1، 3، 9، 13، 15 و 16 با کمترین سهم در اثر متقابل ژنوتیپ و محیط به عنوان پایدارترین ژنوتیپ ها انتخاب شدند. در روش امی ژنوتیپ های شماره 1، 3، 5، 6، 13 و 15 با اختصاص کمترین مقادیر رتبه در محیط های مختلف و بالاترین میانگین عملکرد دانه در گروه ژنوتیپ های پایدار قرار گرفتند. با توجه به نتایج بدست آمده ژنوتیپ های شماره 4، 5، 6، 13 و 15به عنوان ژنوتیپ های امیدبخش و کاندیدای معرفی انتخاب شدند. واژه های کلیدی: روش امی، ژنوتیپ، پایداری عملکرد،گندم دوروم