گزارش معرفی هیبرید جدید ذرت زودرس سینگل کراس 410 رقم طاها (KSC 410) با سازگاری مناسب و عملکرد دانه مطلوب برای کشت در مناطق مختلف کشور

هیبرید جدید ذرت زودرس سینگل کراس410(KSC 410) از تلاقی بین دو لاین KE 76009/311 و K1264/1-5 تولید شده است. لاین پدری K 1264/5-1 از یک جمعیت آزادگرده افشان از استان فارس در اواخر دهه 50 جمع آوری و خودگشنی آن از همان سال ها شروع شد و طی سال های متمادی بررسی و به خلوص رسیده است. لاین مذکور مجددا در سال 1375 مورد ارزیابی دقیق قرار گرفت. به این منظور،کلیه بذور انتخابی و موجودی آنها که طی سال های 1369 تا سال 1374 در بخش نگهداری شده بودند در مزرعه مورد ارزیابی قرار گرفتند و لاین فوق جهت ادامه برنامه گزینش گردید و طی سال های بعد بررسی، خودگشن و ازدیاد گردید. لاین مادری KE 76009/311از هیبرید مجارستانی با نام تجاری Gazda استخراج شده است، که در سال 1376 با استفاده از انجام نوترکیبی و تشکیل جمعیت S0 وارد برنامه به نژادی گروه زودرس ذرت گردید. از سال 1377 خودگشنی آن شروع شد. طی سال های متمادی مورد بررسی و خودگشنی و گزینش فنوتیپی و ژنوتیپی (زودآزمونی) قرار گرفت و به خلوص رسیده است. در سال 1384 برای اولین بار تلاقی بین این دو لاین خالص KE 76009/311) و (K 1264/5-1انجام شد. در بررسی مقدماتی سال 1385 در کرج، این ترکیب با میانگین عملکرد 08/13 تن در هکتار بعنوان رقم برتر از شاهدهای دهقان (KSC 400) (با میانگین عملکرد 11/66 تن در هکتار) و کرج 500 (با میانگین عملکرد 10/74 تن در هکتار) گزینش گردید. در آزمایش نیمه نهایی سال 1386 نیز در 4 منطقه با میانگین عملکرد دانه 11/48 تن در هکتار نسبت به شاهدهای آزمایش (هیبرید دهقان، کرج 500 و KSC 302 به ترتیب با عملکرد دانه 10/95، 9/79 و 11/27 تن در هکتار) برتری داشت و مجددا گزبنش گردید. در آزمایش مقایسه ارقام نهایی در 9 منطقه طی دو سال (88-1387) نیز مورد مطالعه قرار گرفت. در این آزمایش نیز با میانگین عملکرد 11/40 تن در هکتار نسبت به هیبریدهای شاهد دهقان و DC 370 و به ترتیب با 10/3 و 8/96 تن در هکتار برتری نشان داد. در سال 1390 و 1391 درآزمایش نهایی ارقام برگزیده و امیدبخش ذرت در پنج منطقه و دو سال مجددا ارزیابی شد. در این آزمایشات نیز با میانگین عملکرد دانه 13/14 تن در هکتار در مقایسه با هیبرید های فجر و دهقان (به ترتیب با میانگین عملکرد دانه 11/40 و 11/24 تن در هکتار) برتری خود را نشان داد. با استفاده از پارامتر پایداری شاخص برتری (Superiority) پایدارترین هیبرید در گروه مورد بررسی بود (p=0.15). در سال 1393 و 1394 نیز مجددا در آزمایشات سازگاری در 9 منطقه و طی دو سال ارزیابی شد که این هیبرید با عملکرد دانه 01/12 تن در هکتار یکی از دو هیبرید برتر در آزمایش فوق بود. از نظر بیماری ها نیز طی آزمایشاتی که در سال های 86 – 1382 انجام شد، نسبت به سیاهک معمولی نیمه حساس و نسبت به پوسیدگی فوزاریومی بلال متحمل بوده است. آزمایشات تحقیقی-ترویجی سال 1395 در چهار منطقه (کرمان، کرمانشاه و شیراز) اجرا شد. براساس میانگین صفات اندازه گیری شده در کل مناطق اجرای پروژه های ترویجی مشاهده می شود که میانگین عملکرد دانه هیبرید 410 حدود 9/5 تن در هکتار با رطوبت 14 درصد بود که از عملکرد رقم فجر بیشتر ولی از هیبرید سینگل کراس 704 (با عملکرد 10/98 تن در هکتار) کمتر بود. میانگین درصد رطوبت دانه زمان برداشت در هیبرید 704 حدود 28 درصد و در هیبرید 410 حدود 21 درصد بود، یعنی 7 درصد رطوبت دانه کمتری در زمان برداشت داشت. اگر چه عملکرد دانه ارقام زودرس( هیبریدهای فجر و 410 ) کمتر از رقم شاهد 704 بود اما به طور متوسط در ارقام زودرس 2 تا 3 نوبت در تعداد آبیاری صرفه جویی شد. به این ترتیب 2 تا 3 دور آبیاری کمتر بدان معنی است که در آبیاری نواری بین 1000 تا 1800 متر مکعب و در آبیاری سنتی 2000 تا 3600 متر مکعب در تولید یک هکتار مزرعه ذرت در مصرف آب صرفه جویی خواهد شد. علاوه بر نتایج و تجزیه تحلیل های آماری، نتایج ارزیابی های مزرعه ای نیز معیار مهمی در کلیه مراحل آزمایشات و گزینش ها بود. هیبرید سینگل کراس 410 در ارزیابی های مزرعه ای علاوه بر عملکرد بالا، از یکنواختی ارتفاع بوته و بلال، استحکام ساقه، تلقیح کامل، پوشش مناسب بلال، عدم آلودگی به آفات و بیماری ها در شرایط طبیعی و مهمتر از همه بلال های یکنواخت برخوردار بود.