گزارش معرفی لاین جو آبی رقم مهتاب (CB-84-10)و (Unumli Arpa/Azhar/Azhar/3/Beacher/Unumli Arpa/4/Tsiklon) مناسب کشت در مناطق سرد کشور

لاین CB-84-10 با پدیگری Unumli Arpa/Azhar/Azhar/3/Beacher/Unumli Arpa/4/Tsiklon از ژنوتیپهای دریافتی از مرکز بین المللی ایکاردا است که نخستین بار در سال زراعی 81-1380 با شماره 146 در خزانه کراسینگ بلوک زمستانه بین المللی سال 2002 (IWBCB02) ایکاردا وارد کشور شده و در برنامه به نژادی جو بخش تحقیقات غلات موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر کرج مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به صفات مطلوب زراعی این لاین توسط محققین این بخش گزینش شد و به مراحل بعدی آزمایشات به نژادی هدایت شد. در سال زراعی 82-1381 این لاین در آزمایش ارزیابی مشاهده ای ارقام و لاین های جو در ایستگاههای میاندوآب، جلگه رخ و اردبیل مورد کشت و بررسی قرار گرفت و با توجه به عملکرد بالا و سایر خصوصیات مطلوب زراعی و مورفولوژیکی، این لاین برای بررسی بیشتر در آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی انتخاب گردید. در سال زراعی 83-1382 این لاین به همراه 98 لاین و چهار شاهد (رقم بهمن و سه لاین امیدبخش CB-79-10، CB-80-7 و CB-80-11) در آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی در ایستگاههای کرج، مشهد، جلگه رخ، میاندوآب، تبریز، اردبیل، همدان و اراک مورد کشت و بررسی قرار گرفت و با توجه به صفات مطلوب و میانگین عملکرد دانه 7914 کیلوگرم در هکتار به عنوان دومین لاین برتر از نظر عملکرد بوده و با توجه به برتری نسبت به همه شاهد ها برای بررسی بیشتر در آزمایش مقایسه عملکرد لاین های پیشرفته جو منطقه سرد کشور انتخاب شد. در سال زراعی 84-1383 این لاین در قالب پروژه مقایسه عملکرد لاین های پیشرفته جو (ABYTC-1) در 8 ایستگاه اقلیم سرد کشور شامل ایستگاههای کرج، مشهد، جلگه رخ، میاندوآب، تبریز، اردبیل، همدان و اراک مورد کشت و بررسی قرار گرفت و با عملکرد 7383 کیلوگرم در هکتار به عنوان برترین لاین این آزمایش بوده و در مقایسه با رقم بهمن با عملکرد 6721 کیلوگرم در هکتار 662 کیلوگرم برتری عملکرد داشت و لذا برای ارزیابی نهایی در آزمایش مقایسه عملکرد لاین های امیدبخش جو منطقه سرد انتخاب گردید. آزمایش مقایسه عملکرد لاین های امیدبخش جو در طی سالهای 86-1384 در ایستگاههای کرج، مشهد، جلگه رخ، میاندوآب، تبریز، اردبیل، همدان و اراک اجرا شد. نتایج بدست آمده از این آزمایش نشان داد که در 16 آزمایش که طی 2 سال اجرا گردید، در 11 آزمایش این رقم نسبت به رقم شاهد بهمن برتری داشت. در این آزمایش لاین CB-84-10 با متوسط عملکرد 7167 کیلوگرم در هکتار رتبه اول عملکرد را به خود اختصاص داد. استفاده از روش های تعیین سازگاری نشان داد که لاین CB-84-10 در کلیه روش ها به عنوان لاینی سازگار و پایدار بود. در مجموع لاین CB-84-10 در آزمایشات به نژادی به میزان 591 کیلوگرم در هکتار (9%) و در آزمایشات تحقیقی- تطبیقی و تحقیقی- ترویجی به میزان 816 کیلوگرم در هکتار ( 14%) نسبت به شاهد بهمن برتری نشان داد. لاین CB-84-10 دارای تیپ رشد بینابینی بوده و ارتفاع بوته آن بطور متوسط 88 سانتیمتر، متوسط رس، مقاوم نسبت به خوابیدگی، مقاوم به ریزش دانه و دارای سازگاری وسیع در مناطق سرد کشور می باشد. واکنش این لاین نسبت به بیماری های زنگ زرد و سفیدک سطحی جو نیمه مقاوم تا نیمه حساس و نسبت به بیماری لکه نواری قهوه ای و لکه توری جو نیمه مقاوم است و در مجموع این لاین دارای مقاومت به بیماری بهتری نسبت به رقم بهمن می باشد. از نظر تحمل به سرما این لاین با وجود عادت رشدی بینابینی متحمل بوده و در اثر سرمازدگی دچار خسارت شدید نمی گردد. آزمایش انجام شده برای بررسی میزان تحمل به سرمای این لاین نشان داد که صفت میزان تحمل (LT50) در لاین CB-84-10 برابر 12- درجه سانتیگراد بود که در مقایسه با ارقام ماکویی، بهمن و جلگه بترتیب با LT50 5/8- ، 1/9- و 9- درجه سانتیگراد برتری محسوسی از نظر مقاومت به سرما داشت. همچنین وزن هزار دانه این لاین 44 گرم بوده که نسبت به رقم بهمن وزن هزار دانه بیشتری دارد. از نظر کیفیت این لاین دارای میانگین پروتیین 5/11 درصد می باشد که نشان دهنده کیفیت قابل قبول این لاین برای استفاده به عنوان علوفه می باشد.با توجه به پتانسیل عملکرد بالا و سازگاری خوب لاین CB-84-10 در اکثر مناطق سرد کشور، مقاومت به تنش سرما، مقاومت به خوابیدگی و ریزش و سایر صفات زراعی مطلوب این لاین، نامگذاری این لاین جهت کشت در اراضی پر پتانسیل مناطق سرد کشور پیشنهاد می گردد. با توجه به بینابینی بودن تیپ رشد لاین جدید علی رغم مقاومت بسیار خوب آن نسبت به سرما بهتر است از کشت این لاین در مناطق بسیار سرد این اقلیم پرهیز نمود. اراضی واقع در مناطق سرد استانهای البرز، خراسان رضوی، فارس، آذربایجان شرقی، قزوین، مرکزی، لرستان، چهار محال و بختیاری، اصفهان و کرمان به عنوان مناطق مستعد برای کشت و توسعه رقم جدید به شمار می آیند.