سلکسیون و بررسی لاین‎های تشکیل دهنده رقم پنبه تجاری ساحل به‎منظور حفظ خلوص ژنتیکی

پژوهش حاضر شامل دو بخش مجزای انتخاب تک‎بوته‎ها و لاین‎ها و تهیه ترکیب جدید رقم تجاری ساحل و همچنین مقایسه ترکیب لاین‎های جدید رقم ساحل در برابر ترکیب قدیم لاین‎های تشکیل دهنده آن بود. در بخش اول، با استفاده از روش سلکسیون بر اساس فرم بوته، درشتی غوزه، عملکرد، زودرسی و خصوصیات مورفولوژیکی رقم ساحل از قبیل شکل برگ، رنگ دانه گرده و غیره و همچنین میزان تحمل به بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی، انتخاب تک‎بوته‎ها و لاین‎ها در مزرعه طی سال‎های زراعی 1394 تا 1396 در ایستگاه‎های تحقیقات پنبه هاشم‎آباد و کارکنده انجام شد. هر ساله در بررسی‎های آزمایشگاهی روی بوته‎های انتخابی از مزرعه به ترتیب صفات وزن غوزه، درصد کیل، طول الیاف، یکنواختی، ظرافت، مقاومت پرسلی و درصد کشش تعیین شدند و در سه مرحله توزین وش بوته‎ها، تعیین درصد کیل و تعیین طول و یکنواختی الیاف، بوته‎های نامطلوب و ضعیف حذف شدند. انتخاب نهایی پس از اتمام مطالعات آزمایشگاهی انجام شد و بوته‎های انتخابی، لاین‎های سلکسیون سال آینده و هسته اصلی بذر نوکلیوس 1 ساحل را تشکیل دادند. مازاد بذر تولیدی لاین‎ها به‎عنوان بذر نوکلیوس 2 کشت شدند و وارد مرحله تکثیر بذر گردیدند. همچنین به منظور آگاهی از نحوه انتخاب لاین‎ها، بذور حاصل از 5 ترکیب مختلف لاین‎های مذکور به همراه شاهد در آزمایش پست کنترل در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی با 4 تکرار مورد مقایسه قرار گرفتند تا روند حفظ و بهبود طبقات بذری یاد شده در صفات مختلف مشخص شود. براساس نتایج تجزیه واریانس، در اکثر مناطق و سال‎ها، بین صفات مورد بررسی از قبیل ارتفاع بوته، تعداد و طول شاخه‎های رویا و زایا، تعداد و وزن غوزه، درصد زودرسی و عملکرد وش اختلاف معنی‎دار آماری دیده نشد که این امر عدم اختلاف بین ترکیبات مختلف بذری رقم ساحل و صحت عملیات سلکسیون سالیانه را توجیه می‎نماید و این نشان از موفقیت سلکسیون در حفظ خواص کمی و کیفی رقم تجاری ساحل دارد.واژه های کلیدی: پست کنترل، سلکسیون، نوکلیوس، وش.