بررسی خصوصیات مورفولوژیکی و عملکرد برخی ژنوتیپ های تتراپلویید پنبه

هشت لاین ممتاز انتخابی پنبه از نتاج دورگ‎های تثبیت شده قبلی، به مدت دو سال در ایستگاه تحقیقات پنبه هاشم‎آباد گرگان در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی با 4 تکرار با 5 رقم پنبه تجاری مورد مقایسه قرار گرفتند. در تعدادی از صفات، اختلاف آماری معنی‎داری بین ژنوتیپ‎ها مشاهده شد که نشان دهنده اختلاف معنی‎دار بین لاین‎های انتخابی با ارقام پنبه تجاری است. بیشترین عملکرد وش به ترتیب با 2891، 2501 و 2483 کیلوگرم در هکتار در ژنوتیپ‎های KGH-TC، KGH-162 و لطیف مشاهده شد. درصد زودرسی در لاین‎ها شاخص بود. دو ژنوتیپ KGH-26 و KGH-54 زودرسی 100 درصد داشتند و در لاین‎های KGH-155، KGH-162، KGH-166 و KGH-64 بالاتر از 90 درصد بود درحالی که ارقام زودرس لطیف و گلستان، به ترتیب 89/7 و 84/7 درصد زودرسی را نشان دادند. از نظر کیل، لاین KGH-54 بالاترین درصد را نشان داد و پس ازآن لاین‎های KGH-162، KGH-166، KGH-75 و KGH-64 نیز کیل بالاتری نسبت به ارقام تجاری داشتند. بیشترین وزن غوزه با 74/5 گرم مربوط به رقم ساحل بود و لاین‎های KGH-166، KGH-TC و KGH-155 دارای وزن غوزه بالاتری نسبت به لاین‎های دیگر بودند. بیشترین ارتفاع گیاه در KGH-64 مشاهده شد و سه ژنوتیپ KGH-26، KGH-166 و KGH-TC همراه با رقم گلستان کمترین ارتفاع را داشتند. بیشترین تعداد غوزه مربوط به رقم گلستان و لاین KGH-162 بود. ژنوتیپ‎های کاشمر و ‎ KGH-166 بالاترین طول الیاف را داشتند و از نظر بقیه خصوصیات کیفی اختلاف آماری معنی‎داری بین ژنوتیپ‎ها مشاهده نشد. بنابراین با این فرض که از تنوع ژنتیکی بین لاین‎های انتخابی پنبه می‎توان به سلکسیون لاین‎های مناسب مبادرت ورزید، ژنوتیپ‎های KGH-TC و KGH-162 از نظر صفت عملکرد می‎توانند در آزمایشات تکمیلی مورد بررسی قرار گیرند، از لاین‎های KGH-54، KGH-26 و KGH-64 می‎توان در گزینش زودرسی استفاده نمود، گرچه لاین های KGH-155، KGH-162 و KGH-166 نیز از این نظر می‎توانند مناسب باشند. از نظر وزن غوزه و طول الیاف، لاین KGH-166 و از نظر درصد کیل، لاین‎های‎ KGH-54 و KGH-162 قابل گزینش می‎باشند. لذا در بین لاین‎های مورد بررسی، تنوع مناسبی مشاهده شد که از تنوع ژنتیکی بین آنها می‎توان به سلکسیون لاین‎های مناسب مبادرت ورزید تا در سال‎های آتی لاین‎ (های) پنبه مناسب با عملکرد بالاتر و خصوصیات مورفولوژیکی بارزتر نسبت به ارقام تجاری انتخاب شده و وارد آزمایشات تکمیلی شوند.واژه های کلیدی: سلکسیون، تنوع ژنتیکی، لاین.