ارزیابی زمین آماری اثرات خاک ورزی حفاظتی و مرسوم بر ویژگی های فیزیکی خاک و تهیه نقشه های آنها

در این پژوهش تاثیر سامانه های خاک ورزی حفاظتی (بی خاک ورزی وکم خاک ورزی) و مرسوم بر پارامترهای خاک در اراضی ایستگاه تحقیقات کشاورزی داراب ارزیابی شد. نمونه برداری خاک با پراکنش مناسب از لایه سطحی (30-0 سانتی متر) تهیه شد. ویژگی های بافت، EC، pH، ماده آلی و جرم مخصوص ظاهری در نمونه های خاک اندازه گیری شد. برای کمی سازی ساختمان خاک با اندازه گیری توزیع اندازه خاکدانه ها، مقادیر شاخص های میانگین وزنی و هندسی قطر خاکدانه ها (MWD و GMD) و مقادیر بعد فرکتالی تعیین شد.. با استفاده از آمار توصیفی میانگین، واریانس، چولگی، کشیدگی و ضریب تغییرات برای هر ویژگی محاسبه شد. با استفاده از بهترین مدل نیم تغییرنما و بهترین روش میان یاب نقشه های پراکنش مکانی ویژگی ها ترسیم شد. نتایج نشان داد که عملکرد گندم از 1850 تا 8150 کیلوگرم در هکتار متغیر و ضریب تغییرات آن متوسط بود. بهترین مدل نیم تغییرنما برای عملکرد گندم مدل کروی و بهترین میان یاب روش کریجینگ نقطه ای بود. عملکرد گندم در سامانه خاک ورزی حفاظتی (کم خاک ورزی) بیشتر از خاک ورزی مرسوم بود. عملکرد گندم همبستگی منفی و معنی داری با pH، درصد رس و شوری خاک داشت. بین ویژگی های خاک و پارامترهای فرکتالی و ضرایب مدل های نفوذ همبستگی معنی داری وجود داشت. ضریب تغییرپذیری pH، SP، جرم مخصوص ظاهری، بعد فرکتالی مدل ریو و اسپوزیتو و تایلر و ویت کرفت و ضریب b مدل کوستیاکوف کم، و برای EC، درصد شن و سیلت، MWD، GMD، ضریب A مدل ریو و اسپوزیو، ضریب a مدل کوستیاکوف و نفوذ تجمعی در 150 دقیقه متوسط و برای درصد رس، ماده آلی و ضرایب S و A مدل فیلیپ زیاد بود. بهترین مدل نیم تغییرنما برای pH، EC، کربن آلی، درصد شن، سیلت و رس، درصد اشباع، میانگین وزنی قطر خاکدانه ها، میانگین هندسی قطر خاکدانه ها، بعد فرکتالی مدل ریو و اسپوزیو و مدل تایلر و ویت کرفت، ضریب A مدل ریو و اسپوزیو و مدل فیلیپ مدل کروی و برای جرم مخصوص ظاهری خاک، ضریب a و b مدل کوستیاکوف و نفوذ تجمعی در 150 دقیقه مدل نمایی و برای ضریب S مدل فیلیپ مدل گوسی بود. ساختار مکانی pH، EC، کربن آلی، درصد شن، سیلت و رس، درصد اشباع، میانگین وزنی قطر خاکدانه ها، میانگین هندسی قطر خاکدانه ها، بعد فرکتالی مدل ریو و اسپوزیو و مدل تایلر و ویت کرفت، ضریب A مدل ریو و اسپوزیو و مدل فیلیپ، نفوذ تجمعی در 150 دقیقه و ضریب b مدل کوستیاکوف قوی و برای جرم مخصوص ظاهری خاک، ضریب a مدل کوستیاکوف و ضریب S مدل فیلیپ متوسط بود. بهترین میان یاب برای pH، EC، کربن آلی، درصد شن، درصد رس، درصد اشباع، میانگین وزنی قطر خاکدانه ها، میانگین هندسی قطر خاکدانه ها، ضریب a مدل کوستیاکوف و ضریب Sمدل فیلیپ روش کریجینگ نقطه ای و برای درصد سیلت، جرم مخصوص ظاهری، بعد فرکتالی و ضریب A مدل ریو و اسپوزیتو، بعد فرکتالی مدل تایلر و ویت کرفت، ضریب b مدل کوستیاکوف، ضریب A مدل فیلیپ و نفوذ تجمعی در 150 دقیقه روش IDW بود. مقدار کربن آلی خاک، ضریب a مدل کوستیاکوف و ضریب S مدل فیلیپ، MWD، GMD، در سامانه کم خاک ورزی بیشتر از خاک ورزی مرسوم بود. برعکس جرم مخصوص ظاهری خاک و بعد فرکتالی مدل ریو و اسپوزیتو و مدل تایلر و ویت کرفت در خاک ورزی مرسوم بیشتر بود. به طور کلی بهترین سامانه خاک ورزی، کم خاک ورزی بود. گرچه، اثرات خاک ورزی حفاظتی در طی زمان بیشتر مشخص تر خواهد شد. ولی تاثیر مثبت خاک ورزی حفاظتی بر ویژگی های فیزیکی خاک مشهود بود. مدل های زمین آماری ارایه شده در این پژوهش، برای بیان تغییرپذیری مکانی ویژگی های فیزیکی خاک در مکان های مشابه نیز توصیه می گردد.واژه های کلیدی: بعد فرکتالی، خاک ورزی حفاظتی و مرسوم، زمین آمار، تغییرپذیری ویژگی های خاک